Scenariusz wystawy

"Mowa kwiatów nie zna granic..."

Kwiaty towarzyszą człowiekowi od niepamiętnych czasów. Te doskonale wytwory przyrody zawsze wzbudzały w człowieku najwyższe doznania estetyczne, a fascynacja ich pięknem zostawiła na trwałe ślad w naszej kulturze. W szkolnej rzeczywistości nierzadko nasyconej agresją i przemocą nigdy nie dość ukazywania tego co piękne, co daje radość, ukojenie, łagodzi napięcia, rozwija wrażliwość. Mając na uwadze te wartości, podjęłam trud zorganizowania wystawy ukazującej piękno kwiatów i wielość tematów w których się przejawiają. Była to również okazja do promocji biblioteki i przedstawienia bogatej oferty materiałów zgromadzonych na ten temat. Jeśli choć w niewielkim stopniu wystawa ta poruszyła serca młodych ludzi, wzbogaciła ich wiedzę oraz skłoniła do przyjmowania i szukania płynących stąd wartości, to jej cel został osiągnięty.

Scenariusz montażu otwierającego wystawę

Prowadzący (dwie osoby):

Majowe Dni Kultury, Oświaty, Książki i Prasy są okazją do wielu ciekawych spotkań.   Serdecznie witamy na naszym spotkaniu otwierającym wystawę "Kwiaty w literaturze, sztuce i przyrodzie".

Pomysł jej przygotowania zawdzięczamy wiośnie. Bo przecież wiosna to:

• budząca się przyroda, coraz jaśniejsze słońce,
• śpiewy ptaków o świcie,
• rechot żab o zachodzie,
• radość w sercu i... zielono w głowie...

Recytator:

Zielono nam w głowie i fiołki w niej kwitną

Na klombach mych myśli sadzone za młodu,

Pod słońcem, co dało mi duszę błękitną

I które mi świeci bez trosk i zachodu.

Obnoszę po ludziach mój śmiech i bukiety

Rozdaję wokoło i jestem radosną

Wichurą zachwytu i szczęścia poety.

Co zamiast człowiekiem, powinien być wiosną.

/"Zielono nam w głowie" Kazimierz Wierzyński/
 

Prowadzący:

Nasza wystawa zrodziła się z niedosytu podziwiania rzeczy pięknych, do których z pewnością można zaliczyć kwiaty - najdoskonalsze cuda natury.

Ale czy wszyscy dostrzegamy ich piękno, czy potrafimy przystanąć i wsłuchać się w ich zaczarowany szept?

Recytator:

Cała przyroda przemawia

Lecz, któż jest w stanie się przysłuchiwać

Któż ma oczy, uszy  i serce

Otwarte tak, by tę mowę zrozumieć

/.../

Nawet najpiękniejsze słowa

Nie powiedzą o wiośnie tego,

Co potrafi wyrazić kwitnący krokus.

Najpiękniejsza pieśń nie przekaże tego, co wiatr może wyśpiewać o liściach i drzewach...

/Phil Bosmans/
 

Prowadzący:

i kwiatach we włosach...

/Piosenka "Czerwonych Gitar" "Kwiaty we włosach"/
 

Prowadzący:

Kwiaty jako doskonałe wytwory przyrody od wieków fascynowały pięknem, wzbudzały w człowieku najwyższe doznania estetyczne.

Ich trwały ślad pozostał w różnych dziedzinach naszej kultury: sztukach plastycznych, fotografii, literaturze i poezji...co staraliśmy się zaznaczyć na naszej wystawie.

Posłuchajmy strof A. Mickiewicza płynących z zachwytu nad urodą pierwiosnka.

Recytator:

Z niebieskich najrańsza piosnek

Ledwie zadzwonił skowronek,

Najrańszy kwiatek pierwiosnek

Błysnął ze złotych obsłonek.

Ja

Za wcześnie, kwiatku, za wcześnie,

Jeszcze północ mrozem dmucha,

Z gór białe nie zeszły pleśnie,

Dąbrowa jeszcze nie sucha.

Kwiatek

Dni nasze jak dni motylka,

Życiem wschód, śmiercią południe;

Lepsza w kwietniu jedna chwilka

Niż w jesieni całe grudnie.

Ja

W podłej trawce, w dzikim lasku

Urosłeś, o kwiatku luby!

Mało wzrostu, mało blasku, cóż ci daje tyle chluby?

Ni to kolory jutrzenki,

Ni zwoje tulipana,

Ni lilijowe sukienki,

Ni róży pierś malowana.

Uplatam ciebie do wianka;

Lecz skądże ufności tyle

Przyjaciele i kochanka

Czy cię powitają mile?

Kwiatek

Powitaja przyjaciele

Mnie, wiosny młodej aniołka;

Przyjaźń ma blasku niewiele

I cień lubi jak me ziołka..

/"Pierwiosnek" Adam Mickiewicz - fragm./
 

Prowadzący:

Kwiatom od wieków przypisywano  magiczną moc. W sztuce ludowej  miała ona (i czasem ma nadal) postać głębokiej wiary w skuteczność ziół (np. lubczyków sprowadzających miłość ) czy  innych pomagających w potrzebie.

Wśród XIX - wiecznych bywalców mieszczańskich salonów furorę robił "flirt kwiatowy". Panny i kawalerowie posługując się mową kwiatów - bez słów wyznawali swoje uczucia...

Adam Asnyk ówcześnie żyjący poeta napisał nawet o tym wiersz. Posłuchajmy fragmentu.

Recytator:

Posyłam kwiaty - niech powiedzą one

To, czego usta nie mówią stęsknione!

Co w serca mego zostanie skrytości,

Wiecznym oddźwiękiem żalu i miłości.

/.../

Szczęśliwe kwiaty! Mogą patrzeć śmiele

I składać życzeń utajonych wiele,

I śnić o szczęściu jeden dzień słoneczny...

Zanim z tęsknoty uwiędną serdecznej."

/"Posyłam kwiaty" Adam Asnyk/
 

Prowadzący (prowadzą dialog):

- Dobrze jest znać mowę kwiatów, można wtedy bez słów powiedzieć komuś co się myśli...

- Świetny pomysł ... Może wypróbujesz na mnie mowę kwiatów?

- Czemu nie ... Proszę bardzo, weź kaktusa...

- Kaktus - to ostrzeżenie..., ach tak... wobec tego dla ciebie narcyz...

- Narcyz - to znaczy: jesteś bez serca... chyba jesteśmy na wojennej ścieżce... trzeba to zmienić.. proszę przyjmij stokrotkę..

- Stokrotka mówi : jak dobrze być obok ciebie... Miło mi...

- Na naszej wystawie w kąciku fotograficznym jest mnóstwo tulipanów. Co to oznacza w mowie kwiatów?

- Cieszę się na twój widok...

- Cieszymy się na widok państwa i was koleżanki i koledzy.

- Mowa kwiatów nie zna granic. Zachęcamy więc do jak najczęstszego posługiwania się nią.  Pamiętajmy: w razie nieporozumień ... kaktus, a na przeprosiny... to już zależy od państwa... Na wszelki wypadek przygotowaliśmy mini słowniczek z mową kwiatów.

/rozdanie  kartek z mową kwiatów /

- A teraz kilka ciekawostek o tulipanach:

- Za ich ojczyznę  uważa się Holandię, choć przybyły tam dopiero w XVI w. z Turcji  i od razu podbiły serca Holendrów. Za jedną cebulkę rzadkiej odmiany płacono równowartość pięknej rezydencji.

- Szpiegowano hodowców, wykradano im nowe odmiany. Owładnięci szaleństwem ludzie rezygnowali z pracy, sprzedawali dobra i kosztowności, pieniądze przeznaczali na zakup cebul. Kres "tulipomanii" nastąpił niespodziewanie w 1637 roku. W niespełna dwa miesiące wielu hodowców zbankrutowało.

- Na naszej wystawie znajdują się materiały, które otrzymaliśmy z Ambasady Holandii. Mamy nadzieję , że przybliżą one ojczyznę tych pięknych kwiatów.

- A może się tam wybierzemy?

- Może później ...teraz mamy jakiś błąd w scenariuszu ... w tym miejscu miał być wiersz o tulipanach...

- No tak... ale go nie ma ... musimy jakoś z tego wybrnąć... Przepraszamy, wyniknęło małe nieporozumienie...

- / głośno / W tym miejscu dobrze byłoby zacytować wiersz poświęcony tulipanom.., ale nie znaleźliśmy żadnego, który by nas naprawdę zachwycił...

- Dlatego, ogłaszamy konkurs na najpiękniejszy wiersz o tulipanach. Liczymy na to, że nasza wystawa będzie natchnieniem dla was, koleżanki i koledzy i wyzwoli w was wenę twórczą. Nagrodą dla najlepszego poety czy poetki  będzie jedna z prezentowanych na wystawie oprawionych fotografii. Na wiersze czekamy do końca maja. Liczymy na was!

- ...a wszystkim naszym gościom dedykujemy piosenkę . Paniom i wam koleżanki, życzymy. aby  bukietom kwiatów otrzymywanych od panów najbliższych sercu -  towarzyszyły słowa tej piosenki

/ piosenka "Będziesz moją panią"/
 

Prowadzący:

Długo by jeszcze mówić o kwiatach, cytować strofy poezji...  ale my nie chcielibyśmy nadmiarem słów zagłuszać ich piękna

Zapraszamy więc do obejrzenia wystawy, życząc  aby każdy choć przez chwilę poczuł magiczną moc kwiatów i zachował to w pamięci na długo.

A gdy wspomnienie to zblednie zapraszamy do biblioteki do zgromadzonych tam książek, które na nowo wprowadzą nas w zaczarowany świat przyrody... 

Prosimy teraz Panią Dyrektor o zabranie głosu i dopełnienie formalności otwarcia wystawy.

/wręczenie nożyczek, do przecięcia wstęgi/

Działy wystawy:

• Holandia - królestwo kwiatów - wykorzystano tu m.in. materiały informacyjne nadesłane z Ambasady Królestwa Holandii (w tym plakaty, mapy, płytę),  oraz pozyskane z innych źródeł: (pocztówki, książki, gadżety przywiezione z Holandii, plakaty z biur podróży). Bogactwo tych materiałów pozwoliło na wyodrębnienie dodatkowych tematów, m.in.:
• Holenderska tulipomania - znalazły się tu ciekawostki związane z historią holenderskiej tulipomanii, jak również informacje o ogrodach, parkach, paradach kwiatowych, targach i aukcjach z których słynie Holandia.
• Pocztówki z Keukenhof - zdjęcia i widokówki z najbardziej znanego ogrodu kwiatowego w Holandii.
• Ciekawostki z tulipanem w tytule - czyli informacje o tytułowych tulipanach (o najsłynniejszym tulipanie - bohaterze filmu "Fanfan Tulipan" z 1952 roku; powieści Alexandra Dumasa "Czarny tulipan"; tulipanowym dziecku - Calineczce; budynku o nazwie Tulipan House, który ma stanąć w Warszawie).
• Kwiaty w fotografii - ekspozycja ponad 50 dużych fotografii kwiatów oprawionych w antyramy (w przeważającej ilości zdjęcia różnych gatunków tulipanów), oraz książek na temat sztuki fotografowania. W tym miejscu znalazła się również informacja o konkursie na wiersz o tulipanach skierowanym do zwiedzających wystawę (nagrodą - oprawione fotografie prezentowane na wystawie).
• Fotografie kwiatów oraz część antyram dzięki hojności sponsorów stały     się własnością biblioteki, stąd na stałe pamiątka w postaci mini - galerii w czytelni.
• Kwiaty w malarstwie - umieszczono  tu  informacje o malarzach kwiatów i ich dziełach  uzupełnione o wycinki z czasopism przedstawiające kwiaty w wykonaniu mistrzów pędzla m.in.: St. Wyspiańskiego, Olgi Boznańskiej, St. Ślewińskiego, J. Mehoffera, R. Kanelby, St. Witkiewicza, Vincenta vanGogha, C. Moneta, P. Gaugina, P. Cezanne, E.Degas’a, i in. . Dopełnieniem tych informacji była wystawa albumów z dziedziny malarstwa. Dział ten wzbogacono o ekspozycję prac uczniów powstałych jako efekt ogłoszonego wcześniej konkursu plastycznego "Kwiaty w oczach uczniów".
• Kwiaty haftem malowane - znalazły się tu oprawione obrazy haftowanych kwiatów wykonane przez nauczycielkę świetlicy. Zainteresowani sztuką hafciarską mogli poznać jej tajniki analizując krótki kurs hafciarski zamieszczony w segregatorze " Ładne i proste hafty krzyżykowe"(obejrzeć można było również narzędzia potrzebne do tej pracy).
• Kwiaty w poezji - prezentacja wierszy (z kwiatkiem w tytule) znanych polskich poetów, w tym cykl wierszy Ludwika Jerzego Kerna ("Portrety kwiatów" ,"Robienie z kwiata wariata") zamieszczonych na łamach czasopisma "Kwiaty".
• Poeci są wśród nas czyli wiersze uczniow o kwiatach - zaprezentowano próby twórczości poetyckiej uczniów - wiersze o kwiatach pisane pod kierunkiem nauczycielki języka polskiego.
• Kwiaty w lekturach gimnazjalistów - na dowód, że temat kwiatów w literaturze jest obecny nawet tam, gdzie się nie spodziewamy, znalazły się tu cytaty z kwiatowym wątkiem zaczerpnięte z obowiązujących lektur gimnazjalistów m.in.: "Pana Tadeusza", "Romea i Julii", "Qvovadis", "Małego księcia", "Balladyny", "Tajemniczego ogrodu", Ballad" A. Mickiewicza. Prezentowanym cytatom  towarzyszyła ekspozycja książek z których pochodzą.
• Frazeologizmy z kwiatkiem - w oparciu o "Słownik frazeologiczny" S. Skorupki umieszczono tu związki frazeologiczne "z kwiatkiem" takie jak np.: kwiat mrozu, kwiat młodzieży, w kwiecie wieku, sztuka mięsa z kwiatkiem, panieński kwiatek, sadzić kwiatki itd. z informacją o znaczeniu tych związków oraz definicją frazeologizmu.
• Kwiaty w tytułach książek - przedstawiono wykaz około 30 książek "z kwiatkiem w tytule" oraz  wyeksponowano te, które są dostępne w szkolnej bibliotece.
• Kwiaty w przysłowiach -znalazły się tu znane przysłowia polskie o kwiatach zilustrowane przez uzdolnionych plastycznie uczniów.
• Mowa kwiatów - dział zkrótkim kursem posługiwania się mową kwiatów. Przedstawiał wizerunki kwiatowe (zdjęcia kwiatów) zaopatrzone w informację, co oznacza wręczenie bukietu takich, czy innych kwiatów. Każdy zwiedzający wystawę otrzymał mini - słowniczek z mową kwiatów.(zał.)
• Kwiatowy savoir - vivre  czyli ... co trzeba wiedzieć o wręczaniu i otrzymywaniu kwiatów. Wskazówki na ten temat zaczerpnięte z książki J.Kamyczka "Savoir - vivre dla nastolatków" typu.: wręczanie kwiatów głowami na dół, przypomina "podawanie martwego zająca" zostały przedstawione w postaci humorystycznych scenek  rysunkowych.
• Kalendarze z kwiatkiem - wystawiono różne kalendarze prezentujące kwiaty a także wykonany (na podstawie książki Agnieszki Osieckiej "Imionnik z kwiatkiem") - kalendarz,  w którym poszczególnym imionom przypisano odpowiednie kwiaty .
• Na zdrowie czyli kwiaty, które leczą - dział przedstawiający magiczną moc kwiatów i pokazujący ich zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym.. W "Kwiatowej aptece" znalazły się materiały dotyczące właściwości leczniczych różnych kwiatów m.in. pudełka z herbatkami z wyciągów kwiatowych, zasuszone pęki kwiatowych ziół, kosmetyki sporządzone z kwiatów: kremy, maści poprawiające urodę oraz książki i czasopisma z dziedziny ziołolecznictwa, (m.in.: "Wiadomości Zielarskie", dodatek do "Aury"). Między zasuszonymi ziołami umieszczono również cytaty o ziołach. m.in.:
  • "Nieraz już ja to sprawdziłam na sobie, że najlepszy rumianek w chorobie"/M. Konopnicka/
  • "Melisa po grecku znaczy pszczoła, bo do swych wonnych kwiatów pszczele roje woła"/D. Gellnerowa/
  • "Wkoło zaś się walały suszące się snopy szalwi, benedykty, kadry, macierzanki, cała ziołowa, domowa apteczka Wojszczanki"/ A. Mickiewicz/
  • "Szałwia wzmocni nerwy i rąk drżenie, febrę silną powala, ciała bezwładnienie..."/W. Syrokomla/
•  Kwiaty w filatelistyce - wystawiono ponad sto polskich znaczków pocztowych przedstawiających kwiaty oraz oraz koperty ze znaczkami z pierwszego dnia obiegu.
• Kwiaty na cały rok - bogata ekspozycja obejmująca zasuszone kwiaty (umieszczone w starej walizce), suche bukiety, kwiaty z liści, kwiaty z papieru (wykonane techniką origami - kilka różnych wzorów), kwiaty drewniane, sztuczne, plastikowe itd. Ekspozycję tę  dopełniała wystawa książek na temat sztuki układania kwiatów.
• Wystawę upiększyło 15 bukietów żywych kwiatów, ułożonych przez florystę.

Niektóre z cytatów o kwiatach wykorzystane na wystawie /autor PhilBosmans/:

"Tak jak kwiat potrzebuje słońca, by stać się kwiatem, tak człowiek potrzebuje miłości, by stać się człowiekiem",

"Kwiaty mają urzekać swym pięknem, a ludzie dobrocią",

"Kwiaty nie kwitną długo, ale przez cały czas dbają i to, by zachować piękno",

"Kwiaty kwitną i wtedy, gdy na nie nikt nie patrzy",

"Gdzie jeden kwiat znów zakwitnąć zdoła, tam pewnego dnia wyrosną kwiatów tysiące", "Kwiatów nie podawaj dłońmi, lecz sercem".

Uwagi o realizacji wystawy

Mnogość materiałów zgromadzonych w poszczególnych działach wystawy wymagała ich wyeksponowania na dużej przestrzeni. Wykorzystano tu aulę szkolną, gdzie poszczególne działy usytuowano na planie czworokąta (wokół ścian), co ułatwiało zwiedzanie. Kierunek zwiedzania można też oznaczyć "kwiatowymi" strzałkami na posadzce. Na środku umieszczono dział "Kwiaty na cały rok", po bokach duże kompozycje kwiatowe z żywych kwiatów.

Zaproszeni na otwarcie wystawy, zostali usadowieni na scenie przy stolikach z "herbatką z kwiatka" i obdarowani kwiatami.

Zwiedzaniu wystawy  towarzyszyła ścieżka dźwiękowa. Wykorzystano m.in. następujące utwory: "Kwiaty we włosach" /"Czerwone Gitary"/, "Wspomnienie"/ Czesław Niemen/, " Róże i fiołki" /Ewa  Demarczyk/, "Róża"/"Maanam"/ "Będziesz moją panią" /M. Grechuta/, "Dam ci serce szczerozłote..."/M. Grechuta/ "Wiosna.." /Skaldowie/, "Jaka róża taki cierń..."/E. Geppert/

Wystawa wywołała duże zainteresowanie w środowisku lokalnym. Zwiedzili ją nie tylko uczniowie naszego gimnazjum, ale również uczniowie i nauczyciele z innych szkół, którzy sami zgłaszali chęć jej obejrzenia.

Zwiedzanie wystawy miało charakter zorganizowany, nauczyciel bibliotekarz występował w roli przewodnika oprowadzającego po poszczególnych działach wystawy., co jeszcze bardziej wzmogło zainteresowanie zwiedzających.

Wśród bardzo pochlebnych opinii o wystawie stwierdzono m.in.., że była ona doskonałym materiałem do realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych.

Była również doskonała okazją do wypromowania biblioteki, jej zbiorów, a także działalności szkoły w środowisku lokalnym.

Ważniejsze publikacje wykorzystane podczas tworzenia scenariusza wystawy:

Bosmans P.: Słoneczne promyki stworzenia. Wrocław 1983.

Bosmans P.: Szczęście na każdy dzień. Wrocław 2004.

Kwiaty ojczystej ziemi. Warszawa 1983.

Osiecka A.: Imionnik z kwiatkiem. Warszawa 1981.

Strofy o kwiatach. Antologia. Warszawa 1981.

Swierczyńska D.: Przysłowia są dobre na wszystko. Warszawa 2001.

Mini słowniczek z mową kwiatów

Co mówią kwiaty?

Aster - jestem wiecznym optymistą

Bez - podziwiam Twą urodę

Bratek - bądźmy przyjaciółmi

Chaber - nie mam śmiałości porozmawiać z Tobą

Chryzantema biała - stara miłość nie rdzewieje

Fiołek - oznaka serdeczności

Frezja - uznanie i radość

Gerbera - szacunek

Goździk - kocham Cię , poważnie

Goździk czerwony - gorące podziękowania

Goździki (wielobarwny bukiet) - znak odmowy

Groszek - tęsknię do Ciebie, ale szkoda, że bez wzajemności

Jaśmin - czy zechcesz być kiedyś moja?

Kaczeniec - tak mi smutno bez Ciebie

Kaktus - ostrzeżenie

Krokus - oznaka radości

Lilia - mam poważne zamiary

Lwie paszcze - zwróć na mnie uwagę

Mak - będę walczyć

Malwa - oboje potrzebujemy spokoju

Mięta - zachowam po tobie dobre wspomnienia

Narcyz - jesteś bez serca

Niezapominajka - nie zapomnij o mnie

Piwonia - rozchmurz się, nie bądź taka nieśmiała

Róża biała - jesteś warta mojej miłości

Róża czerwona - kocham gorąco

Róża żółta - odwzajemnij moją miłość

Stokrotka - jak dobrze być obok Ciebie

Tulipan - cieszę się na Twój widok

Żonkil - jestem zazdrosny

Zobacz również: zdjęcia z wystawy.