Biblioteka w szkole Biblioteka w szkole
Szukaj: 
Aktualny numer 10/13
Na skr贸ty
Aktualny numer
Prenumerata i zakup numer贸w archiwalnych
Archiwum
Zawarto艣膰 wszystkich numer贸w "BwS"
w programie MOL
Wyszukiwarka
Informacje dla autor贸w
Sklep internetowy
Bibliografia materia艂贸w repertuarowych dla szk贸艂
Bank przydatnych
materia艂贸w
Partnerzy
Galeria bibliotekarzy
KONTAKT
"Biblioteka w Szkole"
00-950 Warszawa
skr. pocztowa 109
email:
[email protected]
tel./fax 0-22 832 36 12
tel. 832 36 11
Zwyczaje i obrz锟絛y bo锟給narodzeniowe w r锟絥ych krajach

Pierwsza wzmianka o Bo锟統m Narodzeniu pochodzi z 354 roku, a zamieszcza j锟 rzymski kalendarz. R锟絥e by锟統 w przesz锟給锟絚i terminy obchod锟絯 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia. 锟絯i锟絫owano w styczniu, marcu, kwietniu, a nawet w maju. Ostatecznie wybrano dat锟 25 grudnia - dzie锟 przesilenia zimowego. Chrze锟絚ijanie ze s锟給锟絚em uto锟絪amiali Chrystusa, nazywaj锟絚 go "S锟給锟絚em Sprawiedliwo锟絚i". Tajemnica Bo锟絜go Narodzenia polega na tym, 锟絜 druga Osoba Boska sta锟絘 si锟 cz锟給wiekiem, aby w ciele ludzkim dokona锟 zbawienia rodzaju ludzkiego za grzechy. Jako B锟絞 jest wieczny, niesko锟絚zony, wszechobecny i wszechmocny, jako cz锟給wiek jest ograniczony czasem, przestrzeni锟 i moc锟.

Zwyczaj ubierania choinek narodzi锟 si锟 w锟絩锟絛 lud锟絯 germa锟絪kich przesz锟給 300 lat temu. W dniach przesilania zimy i nocy zawieszano u sufitu ga锟斤拷zki jemio锟統, jod锟統, 锟絯ierka, sosny jako symbol zwyci锟絪twa 锟統cia nad 锟絤ierci锟, dnia nad noc锟, 锟絯iat锟絘 nad ciemno锟絚i锟. Ko锟絚i锟 ch锟絫nie przej锟斤拷 ten zwyczaj jako zapowied锟, znak i typ Jezusa Chrystusa. Na drzewku zawieszamy 锟絯iat锟絘, bo tak cz锟絪to Jezus o sobie m锟絯i锟, 锟絜 jest 锟絯iat锟給锟絚i锟 锟絯iata.

Po adwentowym oczekiwaniu bezpo锟絩ednim przygotowaniem do 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia jest Wigilia.

W Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna si锟 po zapadni锟絚iu zmroku, gdy na niebie pojawia si锟 pierwsza gwiazda.

Wtedy ca锟絘 rodzina gromadzi si锟 w jednym pokoju, przy stole nakrytym bia锟統m obrusem. Pod nim roz锟給锟給ne jest siano. Kiedy ju锟 wszyscy domownicy stan锟 wok锟 sto锟絬, najstarsza osoba w rodzinie rozpoczyna modlitw锟, odczytuje fragment Pisma 锟絯. o narodzinach Jezusa, nast锟絧nie bierze z talerzyka bia锟統 op锟絘tek, podchodzi do ka锟絛ego, 锟絘mie si锟 nim i sk锟絘da 锟統czenia. W tym dniu wspomina si锟 wszystkich, kt锟絩zy nie mog锟 by锟 z nami. To z my锟絣锟 o zmar锟統ch i o ka锟絛ym, kto nie ma gdzie sp锟絛zi锟 tego wieczoru, le锟統 na stole dodatkowe, puste nakrycie.

W czasie Wigilii najwa锟絥iejszy jest op锟絘tek i zawsze pierwszy. Dopiero gdy podzielimy si锟 op锟絘tkiem, mo锟絜my skosztowa锟 czerwonego barszczu z uszkami, czarnego maku, br锟絲owych orzech锟絯 i srebrnych ryb. Przedtem nie wypada 锟絧iewa锟 nawet kol锟絛.

Tradycja obchod锟絯 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia jest g锟斤拷boko zakorzeniona nie tylko w narodzie polskim. Na ca锟統m 锟絯iecie katolicy 锟絯i锟絫uj锟 narodzenie Jezusa, ale w ka锟絛ym kraju panuj锟 nieco odmienne zwyczaje. Do rozpowszechniania zwyczaju budowania 锟斤拷锟絙k锟絯 i szopek najwi锟絚ej przyczyni锟 si锟 锟絯. Franciszek z Asy锟絬 i jego bracia. To on, chc锟絚 przypomnie锟 narodziny Pana Jezusa, nakaza锟 nanie锟斤拷 do groty siana i przyprowadzi锟 wo锟絬 i os锟絘. Zawo锟絘锟 braci i pobo锟絥ych ludzi. Tam odczyta锟 im Ewangeli锟 o narodzeniu Zbawiciela i wyg锟給si锟 kazanie o wcieleniu S锟給wa.

W Hiszpanii odpowiednikiem op锟絘tka jest cha锟絯a. Przed  Bo锟統m Narodzeniem ka锟絛a rodzina hiszpa锟絪ka zaopatruje si锟 w now锟 szopk锟.

Wigilijna wieczerza rozpoczyna si锟 po pasterce. Nast锟絧nie wszyscy wychodz锟 na ulice o锟絯ietlone tysi锟絚ami barwnych 锟絘r锟絯ek, 锟絧iewaj锟 kol锟絛y, ta锟絚z锟 i bawi锟 si锟 do rana.

G锟斤拷wnym daniem jest pieczona ryba oraz "ciasto Trzech Kr锟絣i", w kt锟絩y zapieka si锟 drobne upominki.

Prezenty rozdawane s锟 6 stycznia w 锟絯i锟絫o Trzech Kr锟絣i, na pami锟絫k锟 dar锟絯, kt锟絩e Jezus otrzyma锟 od m锟絛rc锟絯 ze Wschodu.

W Wielkiej Brytanii wigilijny posi锟絜k zaczyna si锟 w po锟絬dnie w 锟絚is锟統m gronie rodzinnym. Obiad, bo trudno tu m锟絯i锟 o wieczerzy, sk锟絘da si锟 z pieczonego indyka i " p锟給n锟絚ego puddingu". Wieczorem w Wigili锟 angielskie dzieci wywieszaj锟 swoje po锟絚zochy za drzwi, by nazajutrz rano odnale锟斤拷 je wype锟絥ione prezentami.

Tu narodzi锟 si锟 zwyczaj poca锟絬nk锟絯 pod jemio锟斤拷 wisz锟絚锟 u sufitu.

Taki poca锟絬nek przynosi szcz锟絚ie i spe锟絥ienie 锟統cze锟.

Londyn jest ojczyzn锟 pierwszych  kartek z 锟統czeniami. W 1846 roku Jon Horsley z Anglii zaprojektowa锟  pierwsz锟 kartk锟 锟絯i锟絫eczn锟 z napisem "Weso锟統ch 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia i szcz锟絣iwego Nowego Roku".

W  Szwecji 锟絯i锟絫a Bo锟絜go Narodzenia  rozpoczynaj锟 si锟 w pierwsz锟 niedziel锟 adwentu. Tradycyjna szwedzka uczta sk锟絘da si锟 z iutfisk, czyli rozmoczonej suszonej ryby o do锟斤拷 md锟統m smaku. Potem podaje si锟 galaretk锟 wieprzow锟, g锟給wizn锟 i chleb,

a na deser pierniczki. Nie stawia si锟 wolnego nakrycia na stole, ale za to odwiedza si锟 samotnych. Szwedzi nie 锟絧iewaj锟 kol锟絛, lecz ta锟絚z锟 wok锟 choinki.


W Niemczech "Bo锟絜 Narodzenie" obejmuje trzy dni: 24 grudnia -"Wigili锟", pierwszy dzie锟 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia, narodziny Jezusa Chrystusa (25.12.) i drugi dzie锟 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia (26.12.). W Wigili锟 w chrze锟絚ija锟絪kich rodzinach przed lub po uczestnictwie w Mszy 锟絯i锟絫ej zapala si锟 锟絯iece na choince i wtedy rozpoczyna si锟 "gwiazdka" tzw. "Bescherung". 锟絧iewa si锟 lub s锟絬cha si锟 kol锟絛 i cz锟給nkowie rodziny obdarowuj锟 si锟 wzajemnie prezentami. Dzieciom opowiada si锟 legend锟 m锟絯i锟絚锟, i锟 prezenty przyni锟絪锟 锟絯i锟絫y Miko锟絘j lub Dzieci锟絫ko Jezus. Wiele rodzin wynajmuje nawet Miko锟絘ja, kt锟絩ego rol锟 odgrywaj锟 studenci przebrani w kostium. W pierwszym i drugim dniu 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia wielu ludzi udaje si锟 do ko锟絚io锟絘 na 锟絯i锟絫eczne msze. 25 i 26 grudnia s锟 dniami 锟絯i锟絫ecznymi wolnymi od pracy.

Greckie Bo锟絜 Narodzenie jest spokojnym, uroczystym okresem. Gor锟絚y okres rozpoczyna si锟 6 grudnia w dniu 锟絯i锟絫ego Miko锟絘ja, kiedy to wszyscy wymieniaj锟 si锟 podarunkami i trwa a锟 do 6 stycznia - 锟絯i锟絫a Trzech Kr锟絣i. Na dzie锟 przed Bo锟統m Narodzeniem i Nowym Rokiem dzieci 锟絧iewaj锟 co锟 na wz锟絩 kol锟絛, chodz锟絚 od domu do domu. Te kol锟絛y maj锟 b锟給gos锟絘wi锟 domostwa. Cz锟絪to kol锟絛y te s锟 锟絧iewane przy akompaniamencie ma锟統ch metalowych tr锟絡k锟絚ik锟絯 i ma锟統ch glinianych b锟絙enk锟絯. Za 锟絧iew dzieci cz锟絪to nagradzane s锟 s锟給dyczami i suszonymi owocami. Na prawie ka锟絛ym stole mo锟絥a znale锟斤拷 Christopsomo (Chleb Chrystusa). Jest to okr锟絞锟統 bochenek ozdobiony na szczycie krzy锟絜m, wok锟 kt锟絩ego ludzie stawiaj锟 symbole z ciasta przedstawiaj锟絚e wszystko to, co oznacza d锟絬gotrwa锟給锟斤拷. Je锟絣i biesiadnicy pochodz锟 z wyspy i s锟 rybakami na ich stole zobaczysz chleb z ryb锟. Choinki nie s锟 powszechnie u锟統wane w Grecji, a prezenty s锟 wr锟絚zane 1 stycznia.

Obecnie w wi锟絢szych miastach mo锟絥a zobaczy锟 ulice przystrojone w lampki i dekoracje. Powoli zostaje te锟 przejmowana zachodnia tradycja wys锟絘nia kart z 锟統czeniami 锟絯i锟絫ecznymi do przyjaci锟 i rodziny.

We Francji 锟絯i锟絫eczn锟 atmosfer锟 wyczuwa si锟 ju锟 na kilka tygodni przed Bo锟統m Narodzeniem. Wszystkich opanowuje gor锟絚zka zakup锟絯. W锟絘锟絚iciele sklep锟絯 prze锟絚igaj锟 si锟 w pomys锟絘ch dekorowania wystaw. Ulice miast przystrojone s锟 kolorowymi lampkami i gwiazdkami.

锟絯i锟絫a Bo锟絜go Narodzenia pe锟絥i锟 we Francji bardzo wa锟絥锟 rol锟. S锟 to 锟絯i锟絫a rodzinne. Francuzi wr锟絚zaj锟 sobie r锟絚znie robione kartki 锟絯i锟絫eczne oraz kupuj锟 prezenty.  We Francji, w przeciwie锟絪twie do Polski, nie ma Wigilii.  Francuzi bior锟 udzia锟 we mszy, a 25 grudnia siadaj锟 do wsp锟絣nego obiadu. W ten dzie锟 je si锟 indyka nadziewanego kasztanami i pije du锟給 szampana.

We Francji dzieci wierz锟, 锟絜 to ma锟統 Jezus przynosi im prezenty, kt锟絩e w wigilijn锟 noc wk锟絘da do bucik锟絯 ustawionych przy kominku.

BO锟紼 NARODZENIE W CZECHACH I NA S锟絆WACJI
Okres Bo锟絜go Narodzenia jest w Republice Czeskiej okresem szczeg锟絣nym. 锟絯i锟絫a s锟 tu czasem wzajemnych spotka锟 rodzinnych oraz dniem wolnym, w kt锟絩ym mo锟絥a si锟 dobrze zabawi锟. Ju锟 kilka tygodni przed Bo锟統m Narodzeniem, zar锟絯no w Czechach, jak i na S锟給wacji, wystawy sklepowe przyci锟絞aj锟 klient锟絯 specjalnymi promocjami i kolorowymi 锟絯iecide锟絢ami.

Prawdziwy okres 锟絯i锟絫eczny rozpoczyna si锟 jednak dopiero 24 grudnia. Ludzie wierz锟絚y przez ca锟統 ten dzie锟 zachowuj锟 post, nast锟絧nie sk锟絘daj锟 sobie 锟統czenia i obdarowuj锟 si锟 prezentami. W prawie ka锟絛ym domu stoi choinka, wok锟 kt锟絩ej gromadz锟 si锟 domownicy zasiadaj锟絚y do wsp锟絣nej kolacji, gdy na niebie uka锟絜 si锟 pierwsza gwiazdka.

Na stole nie mo锟絜 na przyk锟絘d zabrakn锟斤拷 "v锟絥o锟絢y" - tradycyjnego bia锟絜go ciasta przypominaj锟絚ego wygl锟絛em i smakiem polsk锟 s锟給dk锟 cha锟絢锟 z bakaliami. Pierwsz锟 spo锟統wan锟 potraw锟 s锟, podobnie jak w Polsce, op锟絘tki. Nast锟絧nie na st锟 w锟絛ruje zupa grzybowa oraz obowi锟絲kowo ryba, a najlepsz锟 oczywi锟絚ie jest karp. Na S锟給wacji, a przede wszystkim w okolicach Bratys锟絘wy, w miejsce zupy grzybowej cz锟絪to podawany jest kapu锟絥iak. Czesi i S锟給wacy przywi锟絲uj锟 te锟 ogromn锟 wag锟 do suszonych owoc锟絯 oraz jab锟絜k, kt锟絩e s锟絬锟斤拷 nie tylko do jedzenia, ale tak锟絜 do 锟絯i锟絫ecznych wr锟絙.

W okresie bo锟給narodzeniowym nasi po锟絬dniowi s锟絪iedzi 锟絧iewaj锟 oczywi锟絚ie r锟絯nie锟 kol锟絛y, a ludzie nawiedzaj锟 ko锟絚io锟統, kt锟絩e w Czechach w ci锟絞u roku 锟絯iec锟 pustkami.

We W锟給szech 锟絯i锟絫a Bo锟絜go Narodzenia maj锟 tysi锟絚letni锟 tradycj锟. W锟給si wysy锟絘j锟 wiele kartek z 锟統czeniami do rodziny i przyjaci锟.

8 grudnia ubiera si锟 choink锟 oraz budowane s锟 锟斤拷obki w ko锟絚io锟絘ch.

24 grudnia obchodzona jest Wigilia - uroczysta kolacja, podczas kt锟絩ej jedzone s锟 typowe w锟給skie ciasta - penettone i pandoro, a tak锟絜 nugat, migda锟統 i orzechy laskowe.

W锟給si bior锟 udzia锟 w Pasterce. W czasie Bo锟絜go Narodzenia rozdaj锟 prezenty.

Centralne ulice Rzymu zdobi锟 wielkie choinki.

We wsp锟絚zesnej Rosji bardziej uroczy锟絚ie, ni锟 Bo锟絜 Narodzenie, 锟絯i锟絫owana jest noc z 31 grudnia na 1 stycznia. To czas prezent锟絯, kt锟絩e w Rosji przynosz锟 Dziadek Mr锟絲 i jego wnuczka 锟絥ie锟統nka. Bo锟絜 Narodzenie jest obchodzone po 锟絯i锟絫ach Nowego Roku, 7 stycznia. To 锟絯i锟絫o bardzo radosne,  wiele os锟絙 udaje si锟 wtedy do cerkwi, wszyscy sk锟絘daj锟 sobie 锟統czenia. Rozpoczyna je uroczysta, rodzinna kolacja, czyli Wigilia. Przygotowuje si锟 postne danie z ziaren pszenicy, miodu i kaszy  zmieszanymi z migda锟給wym lub makowym mlekiem. Do kaszy dodaje si锟 orzechy lub mak. Takim daniem rozpoczyna si锟 Wigilia. Na rosyjskim stole wigilijnym obowi锟絲kowo powinno znale锟斤拷 si锟 12 da锟 - zgodnie z liczb锟 aposto锟斤拷w - m.in. bliny, ryba i mi锟絪a w galarecie, pieczyste i pierniki miodowe. Wieczerz锟 wigilijn锟 poprzedza 锟絚is锟統 post, kt锟絩y przestrzegany jest, a锟 do pojawienia si锟 pierwszej gwiazdki, symbolizuj锟絚ej gwiazd锟 Betlejemsk锟.

Do tradycji 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia nale锟統 m.in. zapalanie 锟絯iec w oknach i ognisk na ulicach, kt锟絩e maj锟 rozgrza锟 w zimow锟, mro锟絥锟 noc narodzone Dzieci锟絫ko. Dzieci z papierowymi gwiazdami i lampionami w r锟絢ach pukaj锟 do tych dom锟絯, w kt锟絩ych zapalono 锟絯iece, aby z锟給锟統锟 锟統czenia domownikom, za锟絧iewa锟 kol锟絛y, a nawet odegra锟 ca锟絜 przedstawienia. Gospodarze zapraszaj锟 ich do domu, do swojego sto锟絬 lub nagradzaj锟 锟絯i锟絫ecznymi smako锟統kami.


Na W锟絞rzech w czasie 锟絯i锟絫 organizuje si锟 wielkie bale dla dzieci.

Najwa锟絥iejszy z nich odbywa si锟 w stolicy kraju, Budapeszcie, w budynku Parlamentu. Uczestnicz锟 w nim znani aktorzy i arty锟絚i. Pod obrus le锟斤拷cy na stole wk锟絘da si锟 sianko. Wyci锟絞ni锟絚ie najd锟絬锟絪zego 锟絛锟絙锟絘 wr锟統 d锟絬gie 锟統cie. W czasie Wigilii i 锟絯i锟絫 Bo锟絜go Narodzenia W锟絞rzy jedz锟 pieczonego indyka, zup锟 rybn锟 oraz ros锟 z kury. Na stole nie mo锟絜 zabrakn锟斤拷 ciasta z makiem, bo mak zapewnia rodzinie mi锟給锟斤拷.

W Austrii po pi锟絫ej po po锟絬dniu rozbrzmiewa w oknach ma锟統 dzwoneczek.

To znak, 锟絜 rozpoczyna si锟 锟絯i锟絫eczna kolacja. Austria jest ojczyzn锟 jednej z najpi锟絢niejszych kol锟絛 na 锟絯iecie "Stalle Nacht, heilige nacht" (Cicha noc, 锟絯i锟絫a noc).

W Danii na Wigili锟 podaje si锟 s锟給dki ry锟 z cynamonem i pieczon锟 g锟 z jab锟絢ami. Tradycyjnym daniem jest budy锟 z ry锟絜m, w kt锟絩ym gospodyni ukrywa migda锟. Kto go znajdzie, ten dostaje 锟絯ink锟 z marcepanu, kt锟絩a zapewnia szcz锟絚ie przez ca锟統 rok.


W Meksyku ju锟 15 grudnia wiesza si锟 pod sufitem piniat锟 - gliniane naczynie wype锟絥ione s锟給dyczami. Pod ni锟 gromadz锟 si锟 dzieci. Jedno z nich rozbija piniat锟 kijem, co rozpoczyna wy锟絚ig w zbieraniu s锟給dyczy. G锟斤拷wnym daniem wigilijnym jest w锟絛zony dorsz z papryk锟 i oliw锟 oraz ma锟統mi grzankami. Podaje si锟 r锟絯nie锟 pieczonego indyka, owoce, s锟給dycze.

锟絯i锟絫a Bo锟絜go Narodzenia w Stanach Zjednoczonych - cho锟 raczej w锟絘锟絚iwie nale锟絘锟給by u锟統锟 zwrotu 锟絯i锟絫o - gdy锟 tradycyjna ameryka锟絪ka rodzina nie obchodzi

Wigilii, a 26 grudnia jest normalnym dniem pracy. Nie umniejsza to jednak roli, jak锟 Bo锟絜 Narodzenie pe锟絥i w kulturze USA. Ka锟絛a ameryka锟絪ka rodzina pieczo锟給wicie i z du锟統m wyprzedzeniem przygotowuje si锟 na ich nadej锟絚ie. Ulice i domy przystrajane s锟 tysi锟絚em migoc锟絚ych 锟絯iate锟絜k i lampek.

W ogr锟絛kach i witrynach sklepowych pojawiaj锟 si锟 锟絯i锟絫eczne dekoracje. Wsz锟絛zie rozbrzmiewa d锟絯i锟絢 kol锟絛, a w powietrzu unosi si锟 zapach choinek. Jedn锟 z wa锟絥iejszych tradycji zwi锟絲anych z Bo锟統m Narodzeniem w Stanach Zjednoczonych jest dawanie prezent锟絯 - wzajemne obdarowywanie si锟. W ka锟絛ym domu pod choink锟 pi锟絫rz锟 si锟 prezenty, a ich otwarcie nast锟絧uje w 锟絯i锟絫eczny poranek przed 锟絥iadaniem. Kulminacyjnym punktem Bo锟絜go Narodzenia  jest uroczysty obiad, na kt锟絩ym nie mo锟絜 zabrakn锟斤拷 bli锟絪zej i dalszej rodziny.


POGODNYCH I RADOSNYCH
锟絎I锟絋 BO锟紼GO NARODZENIA
锟結CZ锟 AUTORKI

Opracowa锟統: Katarzyna Szcze锟絥iak i Iwona B锟絘szkowska

Wykorzystano:

  • Korze锟 A.: Jeden B锟絞, r锟絥orodno锟斤拷 zwyczaj锟絯. Scenariusz spotkania op锟絘tkowego "Biblioteka w Szkole"  2005 nr 10, s.26-27

oraz strony:


wersja spakowana w formacie Microsoft Word (981 KB)

dzia锟: Kr锟絫kie gazetki na d锟絬gie przerwy