Biblioteka w szkole Biblioteka w szkole
Szukaj: 
Aktualny numer 10/13
Na skr贸ty
Aktualny numer
Prenumerata i zakup numer贸w archiwalnych
Archiwum
Zawarto艣膰 wszystkich numer贸w "BwS"
w programie MOL
Wyszukiwarka
Informacje dla autor贸w
Sklep internetowy
Bibliografia materia艂贸w repertuarowych dla szk贸艂
Bank przydatnych
materia艂贸w
Partnerzy
Galeria bibliotekarzy
KONTAKT
"Biblioteka w Szkole"
00-950 Warszawa
skr. pocztowa 109
email:
bws@sukurs.edu.pl
tel./fax 0-22 832 36 12
tel. 832 36 11
Jest Polska!

 

Bo wci笨 na jawie widz
I co noc mi si 秐i,
痚 TA, CO NIE ZGIN剩A,
Wyro秐ie z naszej krwi.

Edward S硂駍ki "Ta, co nie zgin瓿a"

 

By taki smutny czas w historii naszej Ojczyzny, gdy na ponad sto lat utraci砤 niepodleg硂舵. Zaborcy - trzy mocarstwa: Austria, Prusy (p蠹niejsze Niemcy), Rosja - w 1795 roku podzielili mi阣zy siebie polsk ziemi i wymazali z mapy Europy nasze pa駍two. Chcieli Polakom narzuci swoj kultur, zwyczaje, j陑yk i religi. Nie by硂 polskiego rz眃u ani wojska, nie by硂 stolicy. Nie wolno by硂 u縴wa polskiej flagi ani god砤. Za m體ienie w szkole po polsku dzieci by硑 karane, a doro秎i trafiali do wi陑ienia.
Nasz nar骴 jednak nie poddawa si. Polska - wykre秎ona z mapy Europy - istnia砤. Ka縟e pokolenie stawa硂 w obronie tych najcenniejszych warto禼i. Walczy硂 w wielkich powstaniach narodowych, kt髍e jednak ko馽zy硑 si kl阺k. A nadszed d硊go oczekiwany dzie.

 

     痮硁ierze Legion體 Polskich -
pierwszych oddzia丑w
odradzaj眂ego si wojska polskiego.
Legiony sk砤da硑 si z brygad,
spo秗骴 kt髍ych najs硑nniejsza by砤
Pierwsza Brygada,
kt髍 dowodzi J髗ef Pi硈udski.
Legionista po lewej
w charakterystycznej czapce -
maciej體ce.

 

Wsta, Polsko moja!
Uderz w czyn!
Id zn體 przebojem w b骿 szalony
Ju p硂nie lont podziemnych min -
Krwaw godzin bi硑 dzwony -
Zerwane p阾a - Uderz w czyn!
Wsta, Polsko moja!

Strz倍nij proch!
痑硂sne marze ucisz 砶anie!
Za Tob zimny smutk體 loch -
Przed Tob 秝ity zmartwychwstania!...
Z anielskich skrzyde strz倍nij proch!
Wsta, Polsko moja!

W ogniach z髍z
Nowe si szlaki krwawi Tobie!
O, l縠j Ci b阣zie w gromach burz
Ni縠li w zwi阣硑ch wspomnie grobie -
Wsta, Polsko moja, w blaskach z髍z!

J髗ef M眂zka "Wsta, Polsko moja"
    

 

Pierwsza wojna 秝iatowa (1914-1918) os砤bi砤 pa駍twa zaborcze, dzi阫i czemu mo縧iwa sta砤 si odbudowa niepodleg砮go pa駍twa. Po 123 latach niewoli, rozbior體 i obcego panowania, w ko馽u 1918 roku odrodzi硂 si pa駍two polskie. Marzenia pokole sta硑 si rzeczywisto禼i. Niepodleg砤 Polska odrodzi砤 si w ci眊u zaledwie trzech tygodni. To niezwyk砮 tempo zaskoczy硂 體czesnych obserwator體 wydarze politycznych w Polsce i Europie.

 

Warcz karabiny i dzwoni pa砤sze,
To Pi硈udski ruszy w pole, a z nim wojsko nasze.

Wodzu, wodzu mi硑, przyw骴 秝i阾ej sprawie
I ka tr眀i tr阞aczowi, gdy staniem w Warszawie.

Wis潮 pie恶 poleci - falami jasnemi,
痚 nie b阣zie ju Moskali na piastowskiej ziemi.

Autor nieznany
    

 

     Oto kronika tamtych dni 1918 roku:

 

7 pa糳ziernika - og硂szenie niepodleg硂禼i Polski przez Rad Regencyjn.

25 pa糳ziernika - powo砤nie rz眃u J髗efa ie縴駍kiego.

30 pa糳ziernika - Polska Komisja Likwidacyjna w Krakowie przej瓿a w砤dz w Galicji Zachodniej.

1 listopada - wybuch硑 polsko-ukrai駍kie walki we Lwowie.

3 listopada - nast眕i砤 kapitulacja Austro-W阦ier.

6 na 7 listopada - powsta w Lublinie Tymczasowy Rz眃 Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszy駍kim na czele.

9 listopada - po abdykacji cesarza Wilhelma II proklamowano w Niemczech republik.

10 listopada - powr骳i do Warszawy J髗ef Pi硈udski, komendant I Brygady Legion體, internowany od lipca 1917 r. przez Niemc體 w Magdeburgu.

 

 

11 listopada - w lasku Compiegne pod Pary縠m podpisano zawieszenie broni b阣眂e kapitulacj Niemiec i ko馽z眂e I wojn 秝iatow. By to prze硂mowy moment nie tylko w dziejach ca砮j Europy, ale i Polski.

 

Ojczyzna wolna, znowu wolna!
Tak bije serce, hucz skronie!
A Bia硑 Orze w s硂馽u kwiat體
Przylecia, by go uj辨 w d硂nie.

Zawsze by z nami - ptak wspania硑
Cho czasem kto odszed daleko...
Broni tej ziemi, bo j kocha
Sercem pokole ju od wiek體.

Dzi w ca砮j Polsce brzmi Mazurek...
Dzisiaj rado禼i kanonada!
Witamy wszyscy Niepodleg硂舵
I Jedenasty Listopada...

Ryszard Przymus "Ojczyzna wolna"
    

 

"11 listopada 1918 r. przypad w poniedzia砮k. Takiego zwyk砮go dnia zjawi砤 si oto Niepodleg砤, ale gdy si zjawi砤, by硂 to czym nie do wiary."
Jerzy Zawieyski

 

Na wie舵 o powrocie Pi硈udskiego, Ignacy Daszy駍ki wraz z ca硑m rz眃em 11 listopada przyjecha do Warszawy. Tego samego dnia J髗ef Pi硈udski otrzyma z r眐 Rady Regencyjnej w砤dz wojskow i rozpocz背 konsultacje z przedstawicielami stronnictw politycznych w sprawie utworzenia koalicyjnego rz眃u. Od rana trwa硂 rozbrajanie niemieckiego garnizonu i przejmowanie przez Polak體 budynk體 w砤dz i urz阣體 w Warszawie. Akcja rozbrajania rozszerzy砤 si poza Warszaw, m.in. na sd, Bia硑stok, Kalisz, Siedlce. Wieczorem Pi硈udski spotka si z przyby硑mi z Lublina przedstawicielami powstaj眂ego tam Rz眃u Tymczasowego. Powierzy Ignacemu Daszy駍kiemu misj tworzenia gabinetu.

Nasta pierwszy dzie wolno禼i. Niemieckie flagi zostaj zast眕ione polskimi.

 

Polsko, nie jeste ty ju niewolnic!
馽uch 縴wych kajdan sta si tym 砤馽uchem,
Na kt髍ym z lochu, co by tw stolic
Lat sto, swym w砤snym d紈ign瓿a si duchem.
Dzisiaj wychodzisz po wieku z podziemia,
Z lud體 jedyny ty lud czystych d硂ni,
Co swych zaborc體 zdumieniem oniemia,
I tym zwyci昕a jeno, 縠 si broni.
痑dne ci miana nad to nie zaszczyc,
Co by nie mog硂 przez wiek tw ozdob!
Polsko, nie jeste ty ju niewolnic!
Lecz czym najwi阫szym, czym mo縩a by: SOB!

Leopold Staff "Polsko, nie jeste ty ju niewolnic"

 

 

11 listopada na ulicach wszystkich miast panowa砤 euforia z powodu rodz眂ej si niepodleg硂禼i.

"Niepodobna odda tego upojenia, tego sza硊 rado禼i, jaki ludno舵 polsk w tym momencie ogarn背. (...) Kto tych kr髏kich dni nie prze縴, kto nie szala z rado禼i w tym czasie wraz z ca硑m narodem, ten nie dozna w swym 縴ciu najwi阫szej rado禼i. Cztery pokolenia czeka硑, pi眛e si doczeka硂. Od rana do wieczora gromadzi硑 si t硊my na rynkach miast; robotnik, urz阣nik porzuca prac, ch硂p porzuca rol i lecia do miasta, na rynek, dowiedzie si, przekona si, zobaczy wojsko polskie, polskie napisy, or硑 na urz阣ach, rozczulano si na widok kolejarzy, ba, na widok polskich policjant體 i 縜ndarm體."

("Powstawanie II Rzeczypospolitej. Wyb髍 dokument體").

 

 

Ach, jak縠 mi nie m體i o tych dniach rado禼i,
O tej chmurnej jesieni, gdy w szumi眂ym wietrze
Szed nad miastem rodzinnym pierwszy powiew wolno禼i.
Kiedy秏y pe硁 piersi pili to powietrze,
Noc w ciemnych alejach st硂czeni szpalerem,
Czekaj眂, a zap硂nie 秝it nad Belwederem.
Jak縠 Ciebie przywita radosna swobodo?
I czym uczci najpi阫niej? Chyba tym u秏iechem
I m硂dzie馽zej poezji burzliwa urod,
Co sz砤 秔iewem przez miasto i wraca砤 echem.

Antoni S硂nimski "Niepodleg硂舵"

 

     12 listopada Pi硈udski wyda pierwszy rozkaz wojsku:

"痮硁ierze! Obejmuj nad wami komend w chwili, gdy serce w ka縟ym Polaku bije silniej i 縴wiej, gdy dzieci naszej ziemi ujrza硑 s硂馽e swobody w ca硑m blasku. Z wami razem 秎ubuj 縴cie i krew swoj po秝i阠i na rzecz dobra Ojczyzny i szcz甓cia jej obywateli".

 

14 listopada 1918 - nowym dekretem Rada Regencyjna postanowi砤 si rozwi眤a i ca潮 w砤dze w pa駍twie przekaza砤 J髗efowi Pi硈udskiemu, ustanawiaj眂 urz眃 naczelnika pa駍twa.

 

W historii Polski, tak si sk砤da,
By kiedy ponad wiek niewoli;
Jedenastego listopada
Nasz kraj z niewoli si wyzwoli.
I wtedy my秎 powsta砤 taka,
By przez szacunek dla przesz硂禼i,
Ten dzie na zawsze, dla Polaka,
Pozosta Dniem Niepodleg硂禼i.

Marcin Brykczy駍ki "11 listopada"
    

 

J髗ef Pi硈udski zosta pierwszym Marsza砶iem Polski. Tego wielkiego wodza cz阺to nazywano "Dziadkiem". I to nie tylko z powodu sumiastych w眘體, ale tak縠 dlatego, 縠 bardzo lubi dzieci. Podobno zawsze nosi dla nich cukierki w kieszeniach swojego szarego munduru. Ukochanym koniem Marsza砶a by砤 klacz Kasztanka. Towarzyszy砤 mu ju wtedy, gdy dowodzi Pierwsz Brygad, a po odzyskaniu niepodleg硂禼i bra砤 wraz z nim udzia w defiladach z okazji 11 listopada.

 

 

11 listopada to symboliczna data, 秝i阾o odzyskania niepodleg硂禼i przez Polsk. Dzie ten ustanowiono 秝i阾em narodowym dopiero ustaw z kwietnia 1937 roku, czyli prawie 20 lat po odzyskaniu niepodleg硂禼i.
Do czasu wybuchu II wojny 秝iatowej 秝i阾o obchodzono tylko dwa razy - w roku 1937 i 1938. Po wojnie Narodowe i阾o Niepodleg硂禼i dopiero w 1989 roku wr骳i硂 do kalendarza oficjalnych 秝i眛 pa駍twowych. G丑wne obchody, z udzia砮m najwy縮zych w砤dz pa駍twowych, odbywaj si w Warszawie na placu J髗efa Pi硈udskiego. Znajduje si tam Gr骲 Nieznanego 痮硁ierza. Jest to symboliczny gr骲 wszystkich bohater體, kt髍zy oddali swoje 縴cie za woln Polsk.

 

 

Dzisiaj wielka jest rocznica -
Jedenasty Listopada!
Tym, co zmarli za Ojczyzn,
ho砫 wdzi阠zno禼i Polska sk砤da.

Im to, bowiem zawdzi阠zamy
wolno舵 - polsk mow w szkole,
to, 縠 tylko z ksi眊 historii
poznajemy dzi niewol.

Uroczy禼ie bij dzwony,
w mie禼ie flagi rozwini阾o...
i me serce si raduje,
縠 obchodz Polski 秝i阾o.

Ludwik Wiszniewski "Jedenasty Listopada"
    

 

Bibliografia:

Duralska-Macheta Teresa, Turbaczewska Maja "Narodowe i阾o Niepodleg硂禼i". ierszczyk 2000 nr 21 s. 18-19

J阣rzejewska-Wr骲el Roksana "O 11 listopada". ierszczyk 2005 nr 21 s. 6-7

Na akademii i szkolnym apelu /wyb髍 wierszy i piosenek/. Wyboru dokona硑 Barbara Mida i Ewa Pobratyn. Cz甓 2. Kielce, Agencja Wydawnicza "Puch" 1993

Uroczysto禼i pe硁e rado禼i (dla klas 1-3) /wybra i opracowa Ryszard Przymus/. sd, Wydawnictwo Juka 1994

http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna

http://eduseek.interklasa.pl/artykuly/artykul/ida/1113/

http://www.polonica.net/11Listopada1918.htm

 



wersja spakowana w formacie Microsoft Word (475 KB)

dzia: Kr髏kie gazetki na d硊gie przerwy