Biblioteka w szkole Biblioteka w szkole
Szukaj: 
Aktualny numer 10/13
Na skr贸ty
Aktualny numer
Prenumerata i zakup numer贸w archiwalnych
Archiwum
Zawarto艣膰 wszystkich numer贸w "BwS"
w programie MOL
Wyszukiwarka
Informacje dla autor贸w
Sklep internetowy
Bibliografia materia艂贸w repertuarowych dla szk贸艂
Bank przydatnych
materia艂贸w
Partnerzy
Galeria bibliotekarzy
KONTAKT
"Biblioteka w Szkole"
00-950 Warszawa
skr. pocztowa 109
email:
bws@sukurs.edu.pl
tel./fax 0-22 832 36 12
tel. 832 36 11
Zwyczaje i obrz阣y bo縪narodzeniowe w r罂nych krajach

Pierwsza wzmianka o Bo縴m Narodzeniu pochodzi z 354 roku, a zamieszcza j rzymski kalendarz. R罂ne by硑 w przesz硂禼i terminy obchod體 秝i眛 Bo縠go Narodzenia. i阾owano w styczniu, marcu, kwietniu, a nawet w maju. Ostatecznie wybrano dat 25 grudnia - dzie przesilenia zimowego. Chrze禼ijanie ze s硂馽em uto縮amiali Chrystusa, nazywaj眂 go "S硂馽em Sprawiedliwo禼i". Tajemnica Bo縠go Narodzenia polega na tym, 縠 druga Osoba Boska sta砤 si cz硂wiekiem, aby w ciele ludzkim dokona zbawienia rodzaju ludzkiego za grzechy. Jako B骻 jest wieczny, niesko馽zony, wszechobecny i wszechmocny, jako cz硂wiek jest ograniczony czasem, przestrzeni i moc.

Zwyczaj ubierania choinek narodzi si w秗骴 lud體 germa駍kich przesz硂 300 lat temu. W dniach przesilania zimy i nocy zawieszano u sufitu ga潮zki jemio硑, jod硑, 秝ierka, sosny jako symbol zwyci阺twa 縴cia nad 秏ierci, dnia nad noc, 秝iat砤 nad ciemno禼i. Ko禼i蟪 ch阾nie przej背 ten zwyczaj jako zapowied, znak i typ Jezusa Chrystusa. Na drzewku zawieszamy 秝iat砤, bo tak cz阺to Jezus o sobie m體i, 縠 jest 秝iat硂禼i 秝iata.

Po adwentowym oczekiwaniu bezpo秗ednim przygotowaniem do i眛 Bo縠go Narodzenia jest Wigilia.

W Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna si po zapadni阠iu zmroku, gdy na niebie pojawia si pierwsza gwiazda.

Wtedy ca砤 rodzina gromadzi si w jednym pokoju, przy stole nakrytym bia硑m obrusem. Pod nim roz硂縪ne jest siano. Kiedy ju wszyscy domownicy stan wok蟪 sto硊, najstarsza osoba w rodzinie rozpoczyna modlitw, odczytuje fragment Pisma 秝. o narodzinach Jezusa, nast阷nie bierze z talerzyka bia硑 op砤tek, podchodzi do ka縟ego, 砤mie si nim i sk砤da 縴czenia. W tym dniu wspomina si wszystkich, kt髍zy nie mog by z nami. To z my秎 o zmar硑ch i o ka縟ym, kto nie ma gdzie sp阣zi tego wieczoru, le縴 na stole dodatkowe, puste nakrycie.

W czasie Wigilii najwa縩iejszy jest op砤tek i zawsze pierwszy. Dopiero gdy podzielimy si op砤tkiem, mo縠my skosztowa czerwonego barszczu z uszkami, czarnego maku, br眤owych orzech體 i srebrnych ryb. Przedtem nie wypada 秔iewa nawet kol阣.

Tradycja obchod體 i眛 Bo縠go Narodzenia jest g酬boko zakorzeniona nie tylko w narodzie polskim. Na ca硑m 秝iecie katolicy 秝i阾uj narodzenie Jezusa, ale w ka縟ym kraju panuj nieco odmienne zwyczaje. Do rozpowszechniania zwyczaju budowania 砍骲k體 i szopek najwi阠ej przyczyni si 秝. Franciszek z Asy縰 i jego bracia. To on, chc眂 przypomnie narodziny Pana Jezusa, nakaza nanie舵 do groty siana i przyprowadzi wo硊 i os砤. Zawo砤 braci i pobo縩ych ludzi. Tam odczyta im Ewangeli o narodzeniu Zbawiciela i wyg硂si kazanie o wcieleniu S硂wa.

W Hiszpanii odpowiednikiem op砤tka jest cha硍a. Przed  Bo縴m Narodzeniem ka縟a rodzina hiszpa駍ka zaopatruje si w now szopk.

Wigilijna wieczerza rozpoczyna si po pasterce. Nast阷nie wszyscy wychodz na ulice o秝ietlone tysi眂ami barwnych 縜r體ek, 秔iewaj kol阣y, ta馽z i bawi si do rana.

G丑wnym daniem jest pieczona ryba oraz "ciasto Trzech Kr髄i", w kt髍y zapieka si drobne upominki.

Prezenty rozdawane s 6 stycznia w 秝i阾o Trzech Kr髄i, na pami眛k dar體, kt髍e Jezus otrzyma od m阣rc體 ze Wschodu.

W Wielkiej Brytanii wigilijny posi砮k zaczyna si w po硊dnie w 禼is硑m gronie rodzinnym. Obiad, bo trudno tu m體i o wieczerzy, sk砤da si z pieczonego indyka i " p硂n眂ego puddingu". Wieczorem w Wigili angielskie dzieci wywieszaj swoje po馽zochy za drzwi, by nazajutrz rano odnale兼 je wype硁ione prezentami.

Tu narodzi si zwyczaj poca硊nk體 pod jemio潮 wisz眂 u sufitu.

Taki poca硊nek przynosi szcz甓cie i spe硁ienie 縴cze.

Londyn jest ojczyzn pierwszych  kartek z 縴czeniami. W 1846 roku Jon Horsley z Anglii zaprojektowa  pierwsz kartk 秝i眛eczn z napisem "Weso硑ch i眛 Bo縠go Narodzenia i szcz甓liwego Nowego Roku".

W  Szwecji i阾a Bo縠go Narodzenia  rozpoczynaj si w pierwsz niedziel adwentu. Tradycyjna szwedzka uczta sk砤da si z iutfisk, czyli rozmoczonej suszonej ryby o do舵 md硑m smaku. Potem podaje si galaretk wieprzow, g硂wizn i chleb,

a na deser pierniczki. Nie stawia si wolnego nakrycia na stole, ale za to odwiedza si samotnych. Szwedzi nie 秔iewaj kol阣, lecz ta馽z wok蟪 choinki.


W Niemczech "Bo縠 Narodzenie" obejmuje trzy dni: 24 grudnia -"Wigili", pierwszy dzie i眛 Bo縠go Narodzenia, narodziny Jezusa Chrystusa (25.12.) i drugi dzie i眛 Bo縠go Narodzenia (26.12.). W Wigili w chrze禼ija駍kich rodzinach przed lub po uczestnictwie w Mszy i阾ej zapala si 秝iece na choince i wtedy rozpoczyna si "gwiazdka" tzw. "Bescherung". iewa si lub s硊cha si kol阣 i cz硂nkowie rodziny obdarowuj si wzajemnie prezentami. Dzieciom opowiada si legend m體i眂, i prezenty przyni髎 i阾y Miko砤j lub Dzieci眛ko Jezus. Wiele rodzin wynajmuje nawet Miko砤ja, kt髍ego rol odgrywaj studenci przebrani w kostium. W pierwszym i drugim dniu i眛 Bo縠go Narodzenia wielu ludzi udaje si do ko禼io砤 na 秝i眛eczne msze. 25 i 26 grudnia s dniami 秝i眛ecznymi wolnymi od pracy.

Greckie Bo縠 Narodzenie jest spokojnym, uroczystym okresem. Gor眂y okres rozpoczyna si 6 grudnia w dniu i阾ego Miko砤ja, kiedy to wszyscy wymieniaj si podarunkami i trwa a do 6 stycznia - 秝i阾a Trzech Kr髄i. Na dzie przed Bo縴m Narodzeniem i Nowym Rokiem dzieci 秔iewaj co na wz髍 kol阣, chodz眂 od domu do domu. Te kol阣y maj b硂gos砤wi domostwa. Cz阺to kol阣y te s 秔iewane przy akompaniamencie ma硑ch metalowych tr骿k眂ik體 i ma硑ch glinianych b阞enk體. Za 秔iew dzieci cz阺to nagradzane s s硂dyczami i suszonymi owocami. Na prawie ka縟ym stole mo縩a znale兼 Christopsomo (Chleb Chrystusa). Jest to okr眊硑 bochenek ozdobiony na szczycie krzy縠m, wok蟪 kt髍ego ludzie stawiaj symbole z ciasta przedstawiaj眂e wszystko to, co oznacza d硊gotrwa硂舵. Je秎i biesiadnicy pochodz z wyspy i s rybakami na ich stole zobaczysz chleb z ryb. Choinki nie s powszechnie u縴wane w Grecji, a prezenty s wr阠zane 1 stycznia.

Obecnie w wi阫szych miastach mo縩a zobaczy ulice przystrojone w lampki i dekoracje. Powoli zostaje te przejmowana zachodnia tradycja wys砤nia kart z 縴czeniami 秝i眛ecznymi do przyjaci蟪 i rodziny.

We Francji 秝i眛eczn atmosfer wyczuwa si ju na kilka tygodni przed Bo縴m Narodzeniem. Wszystkich opanowuje gor眂zka zakup體. W砤禼iciele sklep體 prze禼igaj si w pomys砤ch dekorowania wystaw. Ulice miast przystrojone s kolorowymi lampkami i gwiazdkami.

i阾a Bo縠go Narodzenia pe硁i we Francji bardzo wa縩 rol. S to 秝i阾a rodzinne. Francuzi wr阠zaj sobie r阠znie robione kartki 秝i眛eczne oraz kupuj prezenty.  We Francji, w przeciwie駍twie do Polski, nie ma Wigilii.  Francuzi bior udzia we mszy, a 25 grudnia siadaj do wsp髄nego obiadu. W ten dzie je si indyka nadziewanego kasztanami i pije du縪 szampana.

We Francji dzieci wierz, 縠 to ma硑 Jezus przynosi im prezenty, kt髍e w wigilijn noc wk砤da do bucik體 ustawionych przy kominku.

BO疎 NARODZENIE W CZECHACH I NA SWACJI
Okres Bo縠go Narodzenia jest w Republice Czeskiej okresem szczeg髄nym. i阾a s tu czasem wzajemnych spotka rodzinnych oraz dniem wolnym, w kt髍ym mo縩a si dobrze zabawi. Ju kilka tygodni przed Bo縴m Narodzeniem, zar體no w Czechach, jak i na S硂wacji, wystawy sklepowe przyci眊aj klient體 specjalnymi promocjami i kolorowymi 秝iecide砶ami.

Prawdziwy okres 秝i眛eczny rozpoczyna si jednak dopiero 24 grudnia. Ludzie wierz眂y przez ca硑 ten dzie zachowuj post, nast阷nie sk砤daj sobie 縴czenia i obdarowuj si prezentami. W prawie ka縟ym domu stoi choinka, wok蟪 kt髍ej gromadz si domownicy zasiadaj眂y do wsp髄nej kolacji, gdy na niebie uka縠 si pierwsza gwiazdka.

Na stole nie mo縠 na przyk砤d zabrakn辨 "v醤o鑛y" - tradycyjnego bia砮go ciasta przypominaj眂ego wygl眃em i smakiem polsk s硂dk cha砶 z bakaliami. Pierwsz spo縴wan potraw s, podobnie jak w Polsce, op砤tki. Nast阷nie na st蟪 w阣ruje zupa grzybowa oraz obowi眤kowo ryba, a najlepsz oczywi禼ie jest karp. Na S硂wacji, a przede wszystkim w okolicach Bratys砤wy, w miejsce zupy grzybowej cz阺to podawany jest kapu秐iak. Czesi i S硂wacy przywi眤uj te ogromn wag do suszonych owoc體 oraz jab砮k, kt髍e s硊勘 nie tylko do jedzenia, ale tak縠 do 秝i眛ecznych wr罂b.

W okresie bo縪narodzeniowym nasi po硊dniowi s眘iedzi 秔iewaj oczywi禼ie r體nie kol阣y, a ludzie nawiedzaj ko禼io硑, kt髍e w Czechach w ci眊u roku 秝iec pustkami.

We W硂szech i阾a Bo縠go Narodzenia maj tysi眂letni tradycj. W硂si wysy砤j wiele kartek z 縴czeniami do rodziny i przyjaci蟪.

8 grudnia ubiera si choink oraz budowane s 砍obki w ko禼io砤ch.

24 grudnia obchodzona jest Wigilia - uroczysta kolacja, podczas kt髍ej jedzone s typowe w硂skie ciasta - penettone i pandoro, a tak縠 nugat, migda硑 i orzechy laskowe.

W硂si bior udzia w Pasterce. W czasie Bo縠go Narodzenia rozdaj prezenty.

Centralne ulice Rzymu zdobi wielkie choinki.

We wsp蟪czesnej Rosji bardziej uroczy禼ie, ni Bo縠 Narodzenie, 秝i阾owana jest noc z 31 grudnia na 1 stycznia. To czas prezent體, kt髍e w Rosji przynosz Dziadek Mr髗 i jego wnuczka ie縴nka. Bo縠 Narodzenie jest obchodzone po 秝i阾ach Nowego Roku, 7 stycznia. To 秝i阾o bardzo radosne,  wiele os骲 udaje si wtedy do cerkwi, wszyscy sk砤daj sobie 縴czenia. Rozpoczyna je uroczysta, rodzinna kolacja, czyli Wigilia. Przygotowuje si postne danie z ziaren pszenicy, miodu i kaszy  zmieszanymi z migda硂wym lub makowym mlekiem. Do kaszy dodaje si orzechy lub mak. Takim daniem rozpoczyna si Wigilia. Na rosyjskim stole wigilijnym obowi眤kowo powinno znale兼 si 12 da - zgodnie z liczb aposto丑w - m.in. bliny, ryba i mi阺a w galarecie, pieczyste i pierniki miodowe. Wieczerz wigilijn poprzedza 禼is硑 post, kt髍y przestrzegany jest, a do pojawienia si pierwszej gwiazdki, symbolizuj眂ej gwiazd Betlejemsk.

Do tradycji i眛 Bo縠go Narodzenia nale縴 m.in. zapalanie 秝iec w oknach i ognisk na ulicach, kt髍e maj rozgrza w zimow, mro糿 noc narodzone Dzieci眛ko. Dzieci z papierowymi gwiazdami i lampionami w r阫ach pukaj do tych dom體, w kt髍ych zapalono 秝iece, aby z硂縴 縴czenia domownikom, za秔iewa kol阣y, a nawet odegra ca砮 przedstawienia. Gospodarze zapraszaj ich do domu, do swojego sto硊 lub nagradzaj 秝i眛ecznymi smako硑kami.


Na W阦rzech w czasie 秝i眛 organizuje si wielkie bale dla dzieci.

Najwa縩iejszy z nich odbywa si w stolicy kraju, Budapeszcie, w budynku Parlamentu. Uczestnicz w nim znani aktorzy i arty禼i. Pod obrus le勘cy na stole wk砤da si sianko. Wyci眊ni阠ie najd硊縮zego 糳糱砤 wr罂y d硊gie 縴cie. W czasie Wigilii i i眛 Bo縠go Narodzenia W阦rzy jedz pieczonego indyka, zup rybn oraz ros蟪 z kury. Na stole nie mo縠 zabrakn辨 ciasta z makiem, bo mak zapewnia rodzinie mi硂舵.

W Austrii po pi眛ej po po硊dniu rozbrzmiewa w oknach ma硑 dzwoneczek.

To znak, 縠 rozpoczyna si 秝i眛eczna kolacja. Austria jest ojczyzn jednej z najpi阫niejszych kol阣 na 秝iecie "Stalle Nacht, heilige nacht" (Cicha noc, 秝i阾a noc).

W Danii na Wigili podaje si s硂dki ry z cynamonem i pieczon g甓 z jab砶ami. Tradycyjnym daniem jest budy z ry縠m, w kt髍ym gospodyni ukrywa migda. Kto go znajdzie, ten dostaje 秝ink z marcepanu, kt髍a zapewnia szcz甓cie przez ca硑 rok.


W Meksyku ju 15 grudnia wiesza si pod sufitem piniat - gliniane naczynie wype硁ione s硂dyczami. Pod ni gromadz si dzieci. Jedno z nich rozbija piniat kijem, co rozpoczyna wy禼ig w zbieraniu s硂dyczy. G丑wnym daniem wigilijnym jest w阣zony dorsz z papryk i oliw oraz ma硑mi grzankami. Podaje si r體nie pieczonego indyka, owoce, s硂dycze.

i阾a Bo縠go Narodzenia w Stanach Zjednoczonych - cho raczej w砤禼iwie nale縜硂by u縴 zwrotu 秝i阾o - gdy tradycyjna ameryka駍ka rodzina nie obchodzi

Wigilii, a 26 grudnia jest normalnym dniem pracy. Nie umniejsza to jednak roli, jak Bo縠 Narodzenie pe硁i w kulturze USA. Ka縟a ameryka駍ka rodzina pieczo硂wicie i z du縴m wyprzedzeniem przygotowuje si na ich nadej禼ie. Ulice i domy przystrajane s tysi眂em migoc眂ych 秝iate砮k i lampek.

W ogr骴kach i witrynach sklepowych pojawiaj si 秝i眛eczne dekoracje. Wsz阣zie rozbrzmiewa d紈i阫 kol阣, a w powietrzu unosi si zapach choinek. Jedn z wa縩iejszych tradycji zwi眤anych z Bo縴m Narodzeniem w Stanach Zjednoczonych jest dawanie prezent體 - wzajemne obdarowywanie si. W ka縟ym domu pod choink pi阾rz si prezenty, a ich otwarcie nast阷uje w 秝i眛eczny poranek przed 秐iadaniem. Kulminacyjnym punktem Bo縠go Narodzenia  jest uroczysty obiad, na kt髍ym nie mo縠 zabrakn辨 bli縮zej i dalszej rodziny.


POGODNYCH I RADOSNYCH
I BO疎GO NARODZENIA
痀CZ AUTORKI

Opracowa硑: Katarzyna Szcze秐iak i Iwona B砤szkowska

Wykorzystano:

  • Korze A.: Jeden B骻, r罂norodno舵 zwyczaj體. Scenariusz spotkania op砤tkowego "Biblioteka w Szkole"  2005 nr 10, s.26-27

oraz strony:


wersja spakowana w formacie Microsoft Word (981 KB)

dzia: Kr髏kie gazetki na d硊gie przerwy