Biblioteka w szkole Biblioteka w szkole
Szukaj: 
Aktualny numer 10/13
Na skr贸ty
Aktualny numer
Prenumerata i zakup numer贸w archiwalnych
Archiwum
Zawarto艣膰 wszystkich numer贸w "BwS"
w programie MOL
Wyszukiwarka
Informacje dla autor贸w
Sklep internetowy
Bibliografia materia艂贸w repertuarowych dla szk贸艂
Bank przydatnych
materia艂贸w
Partnerzy
Galeria bibliotekarzy
KONTAKT
"Biblioteka w Szkole"
00-950 Warszawa
skr. pocztowa 109
email:
bws@sukurs.edu.pl
tel./fax 0-22 832 36 12
tel. 832 36 11
Ba秐iowy 秝iat Andersena

Ba秐iowy 秝iat Andersena

Tyle ba秐i napisa砮m,
wszyscy dobrze je znacie:
o o硂wianym 縪硁ierzu,
o ksi阠iu - 秝iniopasie,
o dziewczynce z zapa砶ami,
kominiarczyku, pasterce
i o s硂wiku cesarza,
co takie dobre mia serce...

Ba秐ie o brzydkim kacz眛ku, ksi昕niczce na ziarnku grochu czy te ma砮j syrence znaj dzieci na ca硑m 秝iecie. Ale czy wiedz, jak wygl眃a硂 縴cie tw髍cy najpi阫niejszych ba秐i?

Andersen urodzi si 2 kwietnia 1805 roku w du駍kim mie禼ie Odense, kt髍e le縴 na wyspie Fionii. Jego rodzice, Hans i Anne Marie, nale縠li do najbiedniejszych mieszka馽體 miasteczka. Ojciec by czeladnikiem szewskim, a matka przed 秎ubem pracowa砤 jako s硊勘ca. Ojciec nie lubi swojego zaj阠ia, marzy o kszta砪eniu si. Jedynie chwile sp阣zane z synem na robieniu zabawek lub wype硁ione g硂秐ym czytaniem sprawia硑 mu przyjemno舵. Z kolei babcia Hansa Christiana opowiada砤 wnukowi - kt髍ego nazywa砤 pieszczotliwie Hosi - pi阫ne i dziwne ba秐ie. Nikt, tak jak ona, nie potrafi snu barwnych opowie禼i o duchach, strachach, syrenach czy dobrych wr罂kach. Ch硂piec bardzo lubi s硊cha r罂nych opowiada, zreszt niekt髍e ba秐ie ludowe, pos硑szane wtedy, znalaz硑 swoje miejsce w literaturze doros砮go Andersena.

Jego ulubionym zaj阠iem by砤 zabawa lalkami i zabawkami wykonanymi domowym sposobem. Ojciec zrobi dla niego ca硑 teatr lalkowy. Latem Hans m骻 siedzie godzinami w ogr骴ku pod fartuchem matki, kt髍y by przymocowany do muru przy pomocy kija od miot硑 i mia wyobra縜 namiot. Bawi si zawsze sam, nie mia 縜dnych koleg體. Bardzo lubi czyta. By dzieckiem spokojnym.

Gdy Hans Christian mia 11 lat umar jego ojciec. Matka musia砤 szuka pracy u obcych jako praczka. Syn zosta wi阠 w domu i mia czas na czytanie po縴czonych ksi笨ek o 縴ciu s砤wnych ludzi, co pozwala硂 mu marzy, 縠 i on kiedy stanie si s砤wnym cz硂wiekiem. Kiedy, gdy Hans Christian by ma硑, pewna wr罂ka powiedzia砤 do jego matki, 縠 jej syn "b阣zie mia wi阠ej szcz甓cia ni na to zas硊guje - b阣zie jak dziki ptak, kt髍y wysoko lata i stanie si wielki i wytworny". Doda砤 jeszcze, 縠 kiedy Odense zab硑秐ie 秝iat砮m na jego cze舵. Ta przepowiednia sprawdzi砤 si p蠹niej.

Andersen lubi 秔iewa i wiele os骲 uwa縜硂, 縠 mia dobry g硂s. Wyr罂nia si te swoim wygl眃em w秗骴 r體ie秐ik體. By wysoki i ko禼isty, mia bardzo jasne w硂sy, oczy ledwie widoczne przez ma砮 szparki, i poka糿ych rozmiar體 nos. Nie by pi阫ny, mia natomiast mi潮 osobowo舵.

Gdy mia 14 lat, uda si do Kopenhagi, marz眂 o karierze aktora lub baletmistrza. Jego marzenia nie spe硁i硑 si. Na szcz甓cie znalaz ludzi, kt髍zy si nim zaopiekowali. Otrzyma stypendium i sko馽zy szko酬. Zacz背 te pisa wiersze i sztuki teatralne. W 1827 roku napisa wiersz " Umieraj眂e dziecko". Ten utw髍 uwa縜 si za prze硂m w karierze pisarskiej Andersena.

W 1835 roku ukazuj si drukiem pierwsze ba秐ie. W pierwszym wydaniu nosi硑 tytu "Ba秐ie opowiedziane dzieciom" (by硑 tam m.in. "Krzesiwo", "Ksi昕niczka na ziarnku grochu", "Kwiaty ma砮j Idy"). Andersen staje si s砤wny w Danii i za granic.

Pisarz nie za硂縴 w砤snej rodziny. Ca砮 縴cie mieszka w wynaj阾ym mieszkaniu. 痽 skromnie, a wszystkie zarobione pieni眃ze przeznacza na podr罂e po Europie. Pozna wielu s砤wnych ludzi m.in. braci Grimm. Do dzi w muzeum Andersena zachowa硑 si jego podr罂ne walizy, wielki parasol i .. lina, kt髍 wozi ze sob na wypadek po縜ru.

Rozmawiaj眂 z dzie鎚i m體i o sobie jako "o potworze z nosem wielkim jak armata, a oczami male駅imi jak zielony groszek". I w ten spos骲 te wycina z papieru swoj sylwetk - d硊gonogi, przygarbiony dryblas z poka糿ym nosem. W Muzeum Andersena w Odense mo縩a zobaczy jego misterne wycinanki z papieru oraz jego rysunki o丑wkiem i pi髍kiem. By mo縠 pierwszym artyst, kt髍y robi kola縠: 潮czy rysunki, fotografie i inne materia硑 w jedn kompozycj.

W wielu ba秐iach w osobach g丑wnych postaci przedstawi samego siebie. Za najbardziej autobiograficzn ba恶 uwa縜 si "Brzydkie kacz眛ko". Przecie z nieznanego, biednego ch硂pca wyr髎 na wielkiego pisarza!

W 1867 roku zosta honorowym obywatelem Odense. W roku 1875, przy okazji uroczystych obchod體 swoich 70-tych urodzin, zosta odznaczony Krzy縠m Komandorskim przez kr髄a Danii, Christiana IX. Wkr髏ce po tym wydarzeniu, 4 sierpnia 1875 roku, Andersen zmar w Kopenhadze.

Ka縟y nosi w sobie jak倍 Andersenowsk bajk, kt髍a tak zachwyci砤 go w dzieci駍twie, 縠 nie mo縠 zapomnie te璯o wstrz眘u, bajk, kt髍a uros砤 wraz z nim, odkrywaj眂 coraz g酬bsze, coraz bli縮ze w miar dojrzewania, warstwy.

K. Kuliczkowska

Andersen napisa prawie 160 ba秐i, a jego ksi笨ki zosta硑 przet硊maczone na oko硂 125 j陑yk體. W ba秐iach tych wci笨 odnajdujemy siebie, jest w nich miejsce na rado舵 i smutek, na 硓y i 秏iech.

Kochaj Andersena wszyscy - i dzieci i doro秎i na ca硑m 秝iecie, wsz阣zie tam, gdzie kocha si stokrotki, s硂wiki, r罂e, 砤b阣zie, motyle.

W Kopenhadze, w Ogrodzie Kr髄ewskim, stoi pomnik pisarza, a najs砤wniejszym symbolem Danii jest Ma砤 Syrenka - posta z ba秐i Andersena.

Od 1967 roku w rocznic urodzin Hansa Christiana Andersena obchodzony jest Mi阣zynarodowy Dzie Ksi笨ki dla Dzieci. Ka縟ego roku gospodarzem 秝i阾a jest inny kraj. Polska by砤 organizatorem 秝i阾a w 1979 roku. Tak縠 w tym dniu organizuje si r罂ne imprezy. Np. w Czechach odbywa si og髄nokrajowa impreza m.in. wsp髄ne czytanie. Jej celem jest wspieranie czytelnictwa w秗骴 dzieci.

Najwy縮zym 秝iatowym odznaczeniem w dziedzinie tw髍czo禼i dla dzieci jest Mi阣zynarodowa Nagroda im. H.Ch.Andersena. Medal przyznawany jest co dwa lata. Po raz pierwszy wr阠zony by w 1956 roku na Kongresie w Sztokholmie. Pocz眛kowo otrzymywali go jedynie pisarze, a od 1966 r. ilustratorzy, od 1978 t硊macze. W 1982 roku Medal im. H.Ch.Andersena otrzyma polski artysta plastyk Zbigniew Rychlicki. O wysokiej randze tej nagrody 秝iadczy te jej inna, nieoficjalna nazwa - "Ma硑 Nobel".

ZAGADKI

Na podw髍ku je t阷iono,
Kto powie dlaczego?
Gdy doros硂, 砤b阣zie
Przyj瓿y je jak swego.
Tylko cal wysoko禼i
Mia砤 ta dzieweczka,
Dlatego te jej imi
Brzmia硂...

Okruch lustra wpad mu w serce
I z tego powodu
By硂 zimne i nieczu砮,
Jak kawa砮k lodu.
Jaki kamie w dziupli le縜,
Jakby czeka na 縪硁ierza?
Gdy ten kamie potar,
Skarby wi阫sze mia od z硂ta.

Wanda Chotomska

Dzie dobry, Panie Andersenie!

By硂 brzydkie kacz眛ko,
najsmutniejsze z kacz眛ek,
zahukane, malutkie i s砤be,
dokuczali mu wszyscy
i nikt o tym nie wiedzia,
縠 z kacz眛ka narodzi si 砤b阣.
Dzie dobry, Panie Andersenie,
Pan daleko po秗骴 gwiazd,
a tutaj ro秐ie pokolenie
i to pytanie zada czas:
- A co z nas b阣zie?
Co z nas b阣zie?
Czy w srebrne pi髍a
dmuchnie wiatr?
Czy wyro秐iemy na 砤b阣zie
jak to kacz眛ko z dawnych lat?
Jeszcze pi髍a za ma砮,
jeszcze skrzyde nie wida,
jeszcze 砤b阣 nie got體 do lotu.
Ej, kacz阾a, s硑szycie?
Pan Andersen w nas wierzy,
nie mo縠my mu sprawi zawodu.
Dzie dobry, Panie Andersenie,
my nie rzucamy s丑w na wiatr,
b阣ziemy stara si codziennie,
縠by 砤b阣zie ujrza硑 秝iat.
Pan wie, co b阣zie,
co z nas b阣zie,
i ju nied硊go przyjdzie czas,
縠 wyro秐iemy na 砤b阣zie
i pofruniemy a do gwiazd.


Joanna Kulmowa

List do Andersena

Ja dzi阫uj panu
panie Janie Christianie
za to bardzo dziecinne bajanie.
Za kominiarczyka, co si kocha w pasterce.
Za s硂wika -
縠 mia 縴we serce.
Za szkie砶o Kr髄owej iegu.
I za smutny los 縪硁ierzyka cynowego.
Za ksi昕niczk na ziarnku grochu.
Za cie,
kt髍y trwa przy mnie wsz阣zie.
I za ka縟e brzydkie kacz眛ko,
co wie teraz,
縠 砤b阣ziem
b阣zie.

Emilia Wa秐iowska

Modlitwa za
Hansa Christiana Andersena

Przychodz do Ciebie
i modl si, Panie,
nie zapomnij w niebie
0 Hansie Christianie.
Przygarnij Andersena
bliziutko do siebie
I znajd troch miejsca
w niesko馽zonym niebie
dla 縪硁ierza z o硂wiu
i jego tancerki,
dla brzydkiego kacz眛ka,
dla Kaja i Gerdy.
Dziewczynce z zapa砶ami
ogrzej zmarzni阾e d硂nie.
Daj jej, Bo縠, dom ciep硑,
w kt髍ym kominek p硂nie.
Nie pozw髄, by ziarnko grochu
sprawia硂 ksi昕niczce b髄.
I niech si ju nie o秏iesza
przed ludem nagi kr髄.
Znajd, Bo縠, troch miejsca
w tajemnych za秝iatach
dla pana Andersena
i dla jego 秝iata.


J髗ef Ratajczak

Pods硊chane w bajkach Andersena

Gdybym mia czarodziejskie krzesiwo,
Jak Andersen, tego jestem pewien,
poj背bym zaraz za 縪n z ba秐i jak倍 kr髄ewn.
I pies by mi wiernie s硊縴 o 秎epiach jak m硑駍kie ko砤.
Och, je秎i tylko zechcecie, to i psa tu przywo砤m.
A ja usi眃 na krze秎e z kr髄ewn sw, jak na tronie
i w sen jak w ba恶 opuszcz oczy czytaniem znu縪ne.
Wtedy w tulipanie zamieszkam jak Calineczka,
z o硂wianym 縪硁ierzykiem odb阣 dalekie podr罂e,
na wyspie nieznanej pop硑n do morskiego kraju,
gdy wysp mi bajka wywr罂y.
Ale najch阾niej i najd硊縠j pozostan po秗骴 ptak體 i drzew,
w秗骴 kwiat體, kt髍e pod mym oknem wyrosn
i ju od lata zaczn t阺kni, a li禼ie przebij zn體 秐ieg,
by zazieleni si wiosn.

Po 秏ierci Andersena, po秗骴 niezliczonych telegram體, wie馽體 i kwiat體 od dworu kr髄ewskiego i mieszka馽體 Danii, od dzieci z ca砮go 秝iata widnia jeden skromny napis, kt髍y w kilku s硂wach powiedzia najg酬bsz prawd o wielkim ba秐iopisarzu:

"Ty 縴jesz, chocia martwe masz powieki,
Bo w sercach dzieci trwa b阣ziesz na wieki"

tak por przyszed Andersen

w snach najdalszych spokojny cz硂wiek

o u秏iechni阠i

na okr阾ach ko硑sz眂ej si Danii

Powr髏 Andersena [fragm.]

Jan Twardowski



Bibliografia:

  1. Horodecka Anna "Dzie dobry, panie Andersenie". P硂myczek 1995 nr 4 s. 8-9
  2. Meynell Esther "Andersen". Nasza Ksi阦arnia, Warszawa 1960
  3. ierczy駍ka - Jelonek Danuta "Z rzeczywisto禼i wyrastaj najpi阫niejsze ba秐ie - o Janie Christianie Andersenie i jego ba秐iach". 痽cie Szko硑 1987 nr 1 s. 24-31
  4. Zi蟪kowska - Sobecka Marta "Trudne ba秐ie. Brzydkie kacz眛ko H. Ch. Andersena". 痽cie Szko硑 1995 nr 3 s. 139-143
  5. 痽gulski Zdzis砤w "Jan Christian Andersen bajkopisarz du駍ki (1805-1875)". Wiedza Powszechna, Warszawa 1956
  6. Maryla Twardowska-Spangshus: O 縴ciu Hansa Christiana Andersena [dokument elektroniczny] http://www.spangshus.dk/dpi/wphca.htm. [data wej禼ia 18.04.2004]


wersja spakowana w formacie Microsoft Word (967 KB)

dzia: Kr髏kie gazetki na d硊gie przerwy