Biblioteka w szkole Biblioteka w szkole
Szukaj: 
Aktualny numer 10/13
Na skr贸ty
Aktualny numer
Prenumerata i zakup numer贸w archiwalnych
Archiwum
Zawarto艣膰 wszystkich numer贸w "BwS"
w programie MOL
Wyszukiwarka
Informacje dla autor贸w
Sklep internetowy
Bibliografia materia艂贸w repertuarowych dla szk贸艂
Bank przydatnych
materia艂贸w
Partnerzy
Galeria bibliotekarzy
KONTAKT
"Biblioteka w Szkole"
00-950 Warszawa
skr. pocztowa 109
email:
[email protected]
tel./fax 0-22 832 36 12
tel. 832 36 11
Wierszem 锟絘twiej i weselej

 

czyli
rymowanki - wyliczanki i inne sposoby
na zapami锟絫anie szkolnych wiadomo锟絚i

 

 

Jak zapami锟絫a锟 trudne wzory matematyczne, zasady ortograficzne czy inne wiadomo锟絚i z r锟絥ych przedmiot锟絯? Mo锟絜 do pomocy u锟統锟 wiersza? 锟絘rtobliwe wierszyki, rymowanki, czasami 锟絤ieszne rysunki bardzo pomagaj锟 w nauce, a ich nauczenie si锟 przychodzi dzieciom z 锟絘two锟絚i锟. 锟絤udn锟 nauk锟 mo锟絥a przekszta锟絚i锟 w zabaw锟, mo锟絥a b锟絛zie si锟 uczy锟 przyjemniej i skuteczniej.

 

 

J锟絲yk polski

 

Spos锟絙 na zapami锟絫ywanie przypadk锟絯 w j锟絲yku polskim:

 

Mianownik - Mama
Dope锟絥iacz - Da锟絘
Celownik - Celince
Biernik - Ba锟絢锟
Narz锟絛nik - Na
Miejscownik - Mleko
Wo锟絘cz - O!

"U" czy "锟"?

Mak锟絯ka, dach锟絯ka - przez 锟 pisz te s锟斤拷wka.
Wyj锟絫ek: zasuwka.
Kto kreskuje -uje,
Otrzymuje dw锟絡e.

 

Stara rymowanka, przekazywana od kilku pokole锟, u锟絘twiaj锟絚a zapami锟絫anie kolejno锟絚i liter w alfabecie:

 

Adam Babie Cebul锟 Daje
Ewa Fig锟 Gryzie
Hanka I Janka Kapu锟絚iane Li锟絚ie ami锟
Mama NOknem Podaje
Rasio Stasio Tatko Uciek锟 Wszyscy Zap锟絘kani

 

 

Piszemy "锟", "锟" czy "om", "em"?

Z ortografii chcesz mie锟 pi锟斤拷,
Wi锟絚 w bij w g锟給w锟, zapami锟絫aj:
D锟絫ka, c锟絫ka, w锟絲e锟, ch锟斤拷,
Kol锟絛nicy, k锟絛ziel, 锟絯i锟絫a.

Nie chcesz sm锟絫ny by锟 jak s锟絧?
Przep锟絛锟 pr锟絛ko wstr锟絫ne b锟斤拷dy:
"En" w wyrazach takich t锟絧:
P锟絛zel, fr锟絛zla, l锟絢, kt锟絩锟絛y.

Gdy masz czas, powtarzaj wci锟斤拷:
G锟絙ka, fl锟絛ra, br锟絲, najwi锟絚ej,
K锟絧a, l锟絛, l锟絢liwy, w锟斤拷.
T锟絞o, r锟絙a锟, w锟絞iel, r锟絚e.

Sprawd锟 w s锟給wniczku, prosz锟, zobacz,
Jak si锟 pisze: b锟絙en, k锟絫,
B锟絙el, g锟斤拷bia, pr锟絛, w锟絫roba,
K锟絧a锟, t锟絚za, m锟絛ry, s锟絛.

Je锟絣i jeszcze: pr锟絫, p锟絪, tr锟絛
I w锟絛lin锟 zapami锟絫asz
Wnet zapomnisz, co to b锟斤拷d,
Spadn锟 z ciebie dw锟絡ek p锟絫a.

 

 

A oto wiersz na zapami锟絫anie sp锟絞锟給sek, po kt锟絩ych piszemy "rz": pierwsze litery wyraz锟絯 stanowi锟 sp锟絞锟給ski, po kt锟絩ych nale锟統 pisa锟 "rz".

Babcia da锟絘 Gosi pi锟絢ne bratki,
bo jej wnuczka chcia锟絘 takie kwiatki.

Jest te锟 inny spos锟絙 - rymowanka pomaga zapami锟絫a锟 te sp锟絞锟給ski:

Niech pami锟絫a ka锟絛y z was,
Kiedy pi锟絩o puszcza w tan:
Brzoza, brzydal, brzytwa, brzask,
Chrz锟絪tka, chrz锟絪zczyk, chrzest i chrzan.

Kto to wie, ten z dw锟絡ek drwi,
Zapami锟絫a bowiem w lot:
Drzemka, drzazga, drzewo, drzwi,
Grzegorz, grzanka, grzebie锟, grzmot.

Wes锟 b锟絛zie tata tw锟絡,
锟絜 ju锟 zast锟絧 dw锟絡ek znik锟:
Wejrzyj, ujrzyj, wyjrzyj, sp锟絡rz,
Przejazd, przej锟絚ie, przetak, prztyk.

A profesor powie w g锟給s:
Pi锟絫k锟 dam, niech ma j锟 raz!
Trz锟絪awisko, trzoda, trzos,
Wrzosowisko, wrzenie, wrzask.

 

 

Jak zapami锟絫a锟 sp锟絞锟給ski, na kt锟絩e wymienia si锟 "锟"?
W rymowance pierwsze litery wyraz锟絯 to te, na kt锟絩e wymienia si锟 "锟".

Grze锟 dzi锟 ha锟絘suje, le si锟 zachowuje.

Problemy z "h" wyja锟絥i wiersz:

K锟給potliwe samo "h"
Do锟斤拷 szczeg锟絣n锟 sk锟給nno锟斤拷 ma;
Lubi ha锟絘锟絣iwe s锟給wa:
Huk, harmider, ha锟絘sowa锟,
Heca, hurmem, hej, hop, hura,
Hola, horda, hejna锟, hula锟,
Hasa锟, halo, hop, wataha..
W tych wypadkach si锟 nie wahaj!

 

 

Kiedy "i", a kiedy "j"?

Powiedz to ka锟絛emu gapie,
Co z dyktanda dw锟絡ki 锟絘pie,
锟絜 wyrazy: Anastazja,
Telewizja, fuzja, Azja,
Francja, akcja i akacja,
Lekcja, porcja oraz racja,
Sesja, pensja i hortensja,
Misja, scysja i pretensja
Maj锟 zawsze "j", nie "i".
Kto to wie, ten z dw锟絡ek drwi.

Do s锟斤拷w: kopia, biolog, Dania,
Zofia, Maria, dioda, kiosk -
Wstaw "i kr锟絫kie" bez wahania,
A unikniesz gaf i trosk.
Gdy na karku jest twa g锟給wa,
To bez trudu pojmiesz wnet:
"jot" piszemy w obcych s锟給wach
tylko po "ce", "es" i "zet".

 

 

Na k锟給poty z pisowni锟 "nie" z rzeczownikiem, przymiotnikiem i czasownikiem:

Z "nie" rzeczownik i przymiotnik niech si锟 锟斤拷cz锟 jak brat z bratem.
Pisz wi锟絚 razem: niepowa锟絥y, nieuwaga, niedostatek...

Ka锟絛y ucze锟 dobrze wie,
锟絜 czasowniki piszemy rozdzielnie z "nie"!

Wierszyki, kt锟絩e u锟絘twiaj锟 zapami锟絫anie pisowni wielkich i ma锟統ch liter:

WIELK锟 LITER锟 zawsze si锟 pisze:
nazwy urz锟絛锟絯, w锟絘dz, stowarzysze锟
oraz imiona wszelakich istot:
Sejm Polski, Jowisz, Azor, Mefisto.

Nazwy mieszka锟絚锟絯 ziem, cz锟絚i 锟絯iata:
Marsjanin, Polak, 锟絣锟絲ak, Azjata,
geograficzne nazwy, wi锟絚:
Ural, Ba锟絫yk, Lubelskie, Barania G锟絩a.
Nazwy miast, ulic, dzielnic:
Ochota, plac Zbawiciela, ulica Z锟給ta,
nazwy odznacze锟 oraz medali,
锟絯i锟絫, wszelkich zlot锟絯 i festiwali.

Wreszcie - w tytu锟絘ch ustaw, dzie锟, wierszy
du锟斤拷 liter锟 wstaw w wyraz pierwszy.
Pisz: Konstytucja 3 maja,
Zew krwi, Ho锟絛 pruski, Ostatni zajazd.

锟絤ia锟給 pisz LITERKI MA锟紼
w s锟給wach: ferie, 锟絩edniowiecze,
maj, karnawa锟, poniedzia锟絜k -
bo to okre锟絣enie czasu, cz锟絜cze.

Ma锟絘 lubi te锟 literka
nazwy cz锟給nk锟絯 zrzesze锟, wyzna锟
jak: d锟絙rowszczak, konfederat, jezuita.
锟絘twe, przyznasz?

A 锟絜 g锟給dni poznaniacy
raz litery du锟絜 zjedli,
male锟絢imi pisz, m锟絡 Pankracy,
nazwy mieszka锟絚锟絯 miast i osiedli:

wojew锟絛ztwo bia锟給stockie,
powiat 锟斤拷dzki - nie kraina,
administracyjny okr锟絞
ma锟斤拷 literk锟 zaczynaj.

Tak锟絜 zdarzenia dziejowe,
Przyk锟絘d: wojna polsko-szwedzka,
Powstanie listopadowe...
Ale do锟斤拷! Nie m锟絚zmy dziecka.

 

 

Matematyka

 

Kolejno锟斤拷 wykonywania dzia锟絘锟:

Moi drodzy przyjaciele,
najpierw w nawiasach liczymy wiele,
potem mno锟統my i dzielimy,
a na koniec nam zostanie dodawanie i odejmowanie.

 

Utrwalanie tabliczki mno锟絜nia:

Teraz id锟 do domu,
czo锟絜m, czuwaj, cze锟斤拷,
8 razy 7 jest 56.

Gruszka jest dojrza锟絘,
trzeba j锟 zje锟斤拷.
7 razy 8 jest 56.

Teraz ci to powiem:
kruki lubi锟 sery.
8 razy 8 jest 64.

 

 

Rymowanka, kt锟絩a przypomina wz锟絩 na pole i obw锟絛 ko锟絘:

Jak to 锟絘dnie, pi锟絢nie brzmi:
obw锟絛 ko锟絘 "dwa er pi" ( 2r? ),
pole za锟 "er kwadrat pi" ( r2? ),
niech w pami锟絚i zawsze tkwi.

Spos锟絙 zapami锟絫ania jednostek w matematyce przez stworzenie wizualnej przestrzeni, kt锟絩a to zobrazuje. Tu jako przyk锟絘d "Lokomotywa":

 

 

Przyroda

 

Rymowanka na zapami锟絫anie kolor锟絯 t锟絚zy po kolei: pierwsze litery to litery kolor锟絯 - czerwony, pomara锟絚zowy, 锟絫y, zielony, niebieski, granatowy i fioletowy:

 

Oto rymowanka pomagaj锟絚a w zapami锟絫aniu kierunk锟絯 geograficznych (patrz锟絚 na map锟):

W lewej r锟絚e zach锟絛 mam,
A wsch锟絛 w r锟絚e prawej!
U g锟絩y p锟絥oc, w dole po锟絬dnie.
I ju锟 kierunki 锟絯iata umiem cudnie!

Pomys锟 na zapami锟絫anie kolejno锟絚i planet:

 

Historia

 

Zapami锟絫anie roku, w kt锟絩ym Krzysztof Kolumb odkry锟 Ameryk锟 u锟絘twia prosta rymowanka:

Jeden, cztery, dziewi锟斤拷, dwa,
- Kolumb Ameryk锟 zna.

Data za锟給锟絜nia Rzymu - 753 r. p.n.e.

Na siedmiu wzg锟絩zach pi锟絫rzy si锟 Rzym.
7     5     3

A dat锟 chrztu Polski
i koronacji Boles锟絘wa Chrobrego
mo锟絥a zapami锟絫a锟 tak:

Dziewi锟斤拷 sze锟斤拷 sze锟斤拷 (966) -
Mieszko przyjmuje chrzest.

Tysi锟絚 dwadzie锟絚ia pi锟斤拷 -
Boles锟絘w kr锟絣em jest.

 

 

Bibliografia:

Gawdzik Witold "Ortografia na weso锟給 i na serio". Warszawa, Wydawnictwo O锟絯iata 1998

Wierszem 锟絘twiej czyli ortografia i gramatyka dla klas I-III na weso锟給. 锟斤拷d锟, Wydawnictwo 86 Press 1993

http://eduseek.interklasa.pl/artykuly/artykul/ida/3088/

 



wersja spakowana w formacie Microsoft Word (213 KB)

dzia锟: Kr锟絫kie gazetki na d锟絬gie przerwy